РОДОВИТЕ ДЕЗИНФОРМАЦИИ И НАСИЛСТВОТО ВРЗ ЖЕНИТЕ ВО ПОЛИТИКАТА СЕ ЗАКАНА ЗА ДЕМОКРАТИЈАТА

Кога жените во политиката се соочуваат со закани, сексуализирани навреди или дезинформации, нападот не е насочен само кон нив. Вааквите напади служат да испратат порака до сите жени дека нивното учество во јавниот живот има цена. Затоа насилството врз жените во политиката е напад врз демократијата.

Податоците покажуваат колку е сериозен проблемот. Според истражување на Интерпарламентарната унија, 85 % од анкетираните европски пратенички доживеале психолошко насилство, а 58 % биле цел на сексистички напади на социјалните мрежи. Анализата на International IDEA и Фондацијата „Метаморфозис“ опфатила повеќе од 80 случаи на родово поврзани дезинформации во Северна Македонија во периодот 2021–2024 година, при што бројот на случаи се удвоил во 2023 и 2024 година. Европската комисија во извештајот за 2025 година предупредува дека изборните дезинформации и странското информациско манипулирање и мешање (ФИМИ) остануваат предизвик, додека суштинското политичко зајакнување на жените е ограничено.

Насилството што не се препознава и документира останува без соодветен институционален одговор. Во Северна Македонија сè уште нема систематизирани податоци за насилството врз жените во политиката, ниту усогласен начин да се утврди кои жени се таргетирани, како се шират нападите, кој ги засилува и какви последици имаат врз нивните кандидатури, јавната видливост и останувањето на функција.

Така се создава атмосфера во која жените се самоцензурираат, се повлекуваат или воопшто не се кандидираат. Последиците ги чувствува секоја нападната жена, но и целото општество: се стеснува политичкото учество и се нарушува изборниот интегритет.

Затоа ХЕРА повикува на воспоставување методологија за следење на родовите аспекти на изборниот процес. Таа треба да овозможи следење на нападите засновано на докази во текот на целиот изборен циклус, да помогне да се препознаат можни координирани кампањи и да биде основа за јасни процедури за пријавување, упатување и навремена заштита. За тоа е потребен координиран одговор од Собранието, Државната изборна комисија, политичките партии, надзорните тела, медиумите и граѓанското општество.

Овие пораки ХЕРА ги истакна на тркалезната маса „Унапредување на паритетот и справување со дигиталното насилство врз жените во политиката“, организирана од Собранието на Република Северна Македонија и Интерпарламентарната унија. Програмската раководителка на ХЕРА, Драгана Каровска Чемерска, посочи дека сексуализираните навреди, заканите, објавувањето лични податоци, манипулираните фотографии и координираните клеветнички кампањи не смеат да се прифаќаат како вообичаен дел од политиката. Тие служат за жените да бидат дискредитирани, замолчени или истиснати од јавниот живот.