цивил

ИЗБОРЕН РАПОРТ #8: Во првата недела нотирани случаи на црна кампања, политичка злоупотреба на деца, кршење на КОВИД-протоколите и други неправилности

Ова е сезона на бескрајно додворување. Во своите кампањи, политичките партии, која колку може, раскажуваат колку постигнале, а уште повеќе што ќе постигнат ако ја добијат довербата на гласачите. Цивил спроведува континуиран мониторинг на клучните политички процеси и настани во земјата во повеќе области, вели Џабир Дерала од ЦИВИЛ, во осмото издание на „Изборен рапорт“.

ГЛАВНИ НАОДИ ОД МОНИТОРИНГОТ НА ЦИВИЛ

Мониторингот на настаните и процесите во изборен контекст е започнат од почетокот на 2021 година, а особено се интензивира во две фази, на почетокот на јуни, а потоа и со ангажирањето на долгорочните набљудувачи на 15 август.

Во тој подолг период се бележат повеќе настани и процеси, од кои ЦИВИЛ посебно ги истакнува:

1. Долго пред почетокот на официјалната изборна кампања се бележи политичка кампања во изборен контекст.

2. Црна кампања со говор на омразата кон политичките конкуренти, дезинформации и манипулации.

3. Донесување изборни измени непосредно пред почетокот на изборниот процес, наспроти препораките на ОБСЕ/ОДИХР и на националните организации како ЦИВИЛ, МОСТ и други.

4. Дезинформации и манипулирање со факти поврзани со процеси и настани со цел да се дискредитираат политичките конкуренти

ГОЛЕМ БРОЈ АКТИВНОСТИ НА ПАРТИИТЕ

Да видиме што донесе изборниот мониторинг на ЦИВИЛ во првата недела од официјалната изборна кампања која започна на 27 септември.

Мониторингот тимовите на ЦИВИЛ во соработка со Редакцијата ЦИВИЛ МЕДИА во текот на првата недела од кампањата објавија 10 изданија на изборната хроника, поместена во рубриката Политички ОК Корал.

Во оваа рубрика, покриени се 19 активности на ВМРО-ДПМНЕ, 17 на СДСМ, 12 на ДУИ, 9 на Алијанса за Албанците и Алтернатива, како и 10 активности на помалите партии Твоја, Гром, ДОМ/ЛДП и 8 на независните Шанса за Центар и Зелен хуман град.

КРШЕЊЕ НА ИЗБОРНИТЕ ПРАВИЛА

За истиот период, мониторингот на ЦИВИЛ нотира голем број случаи на кршење на принципите на добрите изборни практики и изборните правила и тоа во категориите:

1. Говор на омраза

2. Злоупотреба на деца во политичка кампања

3. Злоупотреба на службената положба за изборни цели

4. Злоупотреба на службените простории за изборни цели

5. Кршење на протоколите за заштита од КОВИД-19

6. Црна кампања

ИНЦИДЕНТИ И СЛУЧАИ НА ГРУБО КРШЕЊЕ НА ИЗБОРНИТЕ ПРАВИЛА:

1. Пукање со огнено оружје при отворањето на изборниот штаб на ДУИ во Чаир, 28 септември

2. Фрлена бомба во дворот на кандидат за советничка листа на СДСМ, 2 октомври

3. Притисоци за присуство на митинг на ДУИ од раководител на една образовна установа, 1 октомври

4. Тепачка и уништувања на изборен материјал во Градско, 29 септември

ГОВОР НА ОМРАЗА И ЦРНА ПРОПАГАНДА

Мета: Петре Шилегов

Црната пропаганда и говорот на омразата се придружен елемент на предизборните активности на дел од политичките субјекти кои учествуваат на локалните избори.

Изминатава недела предничи навредлива кампања против актуелниот градоначалник и кандидат на СДСМ за Град Скопје, Петре Шилегов, која предизвикува коментари со говор на омраза на социјалните мрежи.

Се бележи отворено и безрезервно учество и поддршка на црната кампања од истакнати партиски функционери и поранешни или актуелни пратеници во македонското собрание.

Мета: Фондацијата СОРОС и Град Скопје, односно Петре Шилегов

Случајот со Извидничкиот камп дел од медиумската машинерија на опозицијата го искористи за оцрнување на Фондацијата СОРОС, односно преку тој случај постои обид да се стави црна дамка врз граѓанскиот сектор. Исто така, и Шилегов е мета на говор на омраза во врска со тој случај.

Мета: Зоран Заев

Континуирана мета на говор на омраза е лидерот на СДСМ, Зоран Заев.

Во сите случаи се забележува дека се добро планирани и поддржани од одредени политички субјекти во земјава.

ЦРНА ПРОПАГАНДА ПРОТИВ ГРАЃАНСКОТО ОПШТЕСТВО

Се бележи црна пропаганда со дезинформации и навреди против граѓанското општество и ЦИВИЛ, на ТВ Алфа, како и на социјалните мрежи. Црната пропаганда најчесто се служи со креирање, најчесто дезинформации, манипулации со факти и теории на заговорот, содржини кои предизвикуваат говор на омразата, а неретко и повици на насилство. Црната пропаганда има цел да се дискредитира политичкиот противник во изборната трка.

Се бележи и голем број случаи на ширење дезинформации за што е формиран и посебен тим во состав на ЦИВИЛ. Дел од случаите се претставени и во емисијата „Кратки нозе“ која досега имаше три изданија.

ЗЛОУПОТРЕБА НА НАСТАНИ И ПРОЦЕСИ

Во политичката пропаганда со изборен контекст забележливо е дека се злоупотребуваат одредени настани и процеси со цел одредени субјекти да се здобијат со политички поени во јавноста. Се издвојуваат три теми и настани и тоа:

Спасувањето на цивилите од Авганистан предизвика лавина од теории на заговор и говор на омраза со ксенофобична содржина и нетрпеливост по етно-религиски основи.

Пописот веќе подолго време беше и остана тема врз чија основа се плетат разни теории на заговорот и дезинформации, како и повици на бојкот, со цел да се внесат поделби и меѓуетничка нетрпеливост, кои потоа се користат во политичката пропаганда.

Трагедијата со пожарот на модуларната КОВИД-болница во Тетово беше и сè уште е употребена за дискредитација на политичкиот противник.

ПОВИЦИ ЗА ПРЕДВРЕМЕНИ ПАРЛАМЕНТАРНИ ИЗБОРИ И НАЦИОНАЛНИ ТЕМИ

Во извештајот на ЦИВИЛ од првата недела на изборната кампања се бележат и континуирани повици за предвремени парламентарни избори.

Во кампањата доминираат национални теми, а на теренот секојдневно се наоѓаат лидерите на политичките партии кои ги фрлаат во сенка локалните кандидати за функции во локалната самоуправа.


Creative Commons 4.0 (дозволено преземање, со линк до изворот)

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор