CMGGA

АНАЛИЗА НА СПРОВЕДУВАЊЕТО НА ЗАКОНОТ ЗА СПРЕЧУВАЊЕ И ЗАШТИТА ОД ДИСКРИМИНАЦИЈА 2023-2026 Оваа анализа се надоврзува на Извештајот за спроведување на Законот за спречување и заштита од дискриминација 2019 – 2022, подготвен од Мрежата за заштита од дискриминација. Во извештајниот период 2023 – 2026 нема позитивни измени во законската рамка и во политиките во областа […]
Read More… from СТРУКТУРНИ ПРЕЧКИ ВО СПРОВЕДУВАЊЕТО НА ЕДНАКВОСТА
The post СТРУКТУРНИ ПРЕЧКИ ВО СПРОВЕДУВАЊЕТО НА ЕДНАКВОСТА appeared first on Хелсиншки комитет за човекови права.

Заштитата од дискриминација претставува еден од клучните предуслови за обезбедување на еднакво уживање на човековите права и слободи. И покрај постоењето на релативно развиена законска и институционална рамка во Република Северна Македонија, жените од маргинализираните заедници и понатаму се соочуваат со бројни бариери во пристапот до механизмите за заштита од дискриминација и до правдата воопшто. […]
Read More… from Заштита од дискриминација во пракса: јазот помеѓу законската рамка и реалниот пристап до правда
The post Заштита од дискриминација во пракса: јазот помеѓу законската рамка и реалниот пристап до правда appeared first on Хелсиншки комитет за човекови права.

Циркуларната економија сè повеќе се применува во различни сектори – од образование и локални заедници до индустриски системи за производство на енергија и материјали. Био-отпадот во овој контекст претставува клучен ресурс кој овозможува создавање енергија, ѓубрива и нови производи, наместо негово депонирање. Фото:https://www.magnific.com/free-photo/composition-compost-made-rotten-food_17662485.htm#fromView=search&page=1&position=12&uuid=150e8d17-4682-419f-84aa-c94cdfc7a49f&query=Fertilizer+soil+food+waste+  Кога зборуваме за циркуларна економија и управување со био-отпад, често мислиме дека […]

Циркуларната економија сè повеќе се применува во различни сектори – од образование и локални заедници до индустриски системи за производство на енергија и материјали.
Био-отпадот во овој контекст претставува клучен ресурс кој овозможува создавање енергија, ѓубрива и нови производи, наместо негово депонирање.

Фото:https://www.magnific.com/free-photo/composition-compost-made-rotten-food_17662485.htm#fromView=search&page=1&position=12&uuid=150e8d17-4682-419f-84aa-c94cdfc7a49f&query=Fertilizer+soil+food+waste+
 
Кога зборуваме за циркуларна економија и управување со био-отпад, често мислиме дека најдобрите примери доаѓаат од далечни земји и големи компании. Сепак, позитивни приказни постојат и во нашиот регион, покажувајќи дека промените се можни кога постои иницијатива, знаење и соработка.
Во Северна Македонија, инспиративен пример доаѓа од Неготино. Тројца средношколци – Никола Гичовски, Дончо Димитриовски и Крсте Кочовски – преку проектот „Еко-печурка компостери: Иднината на циркуларна економија“ покажуваат како органскиот отпад може да се претвори во корисен ресурс. Во дворот на училиштето поставиле компостери во кои го селектираат и обработуваат органскиот отпад, создавајќи природно ѓубриво за јавните зелени површини. Дополнително, користат мерна опрема за следење на условите во компостерите, со што обезбедуваат ефикасен процес на разложување.
 
Во соседна Србија, органскиот отпад веќе се користи како извор на енергија. Во Врбас работи модерна биогасна централа која користи отпад од шеќерната индустрија и земјоделски остатоци за производство на биогас. Потоа, биогасот се претвора во електрична енергија, а преостанатиот материјал повторно се искористува, што претставува одличен пример за затворен производствен циклус.

Фото: https://unsplash.com/photos/green-plant-on-white-and-purple-floral-ceramic-pot-FTCQPjPfFS4?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditShareLink
 
Словенија, пак, се смета за еден од лидерите на циркуларната економија во Европа. Органскиот отпад таму се собира одделно повеќе од една деценија, а голем дел од него завршува во домашни компостери. Љубљана е препознаена како „Zero Waste“ град со висока стапка на рециклирање, додека бројни институции и компании активно работат на намалување на отпадот и поефикасно користење на ресурсите.
 
Сите овие примери испраќаат важна порака: циркуларната економија не е концепт резервиран само за најразвиените земји. Таа веќе постои и се развива во нашиот регион – во училиштата, локалните заедници, индустријата и домовите.
 
Промената започнува со мали чекори – селектирање на отпадот, компостирање или поддршка на одржливи иницијативи. Кога овие активности ќе станат секојдневна практика, отпадот престанува да биде товар и станува ресурс што создава вредност за општеството и животната средина.
 
Извори: Република.мк (2026); Energy, Sustainability and Society / Springer Nature (2024); Vlaanderen Circulair (2024); World Bank – Circular Economy in Croatia & Slovenia; Balkan Green Energy News (2025).
 
Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
 
Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Погледнете го нашето ново промотивно видео кое ја истакнува важноста на селекцијата на органскиот отпад и придобивките од неговото правилно сортирање. Целта на видеото е да поттикне граѓански ангажман и да ја нагласи улогата на органскиот отпад како секундарна суровина во создавањето здрава животна средина и ублажувањето на климатските промени. Во продукцијата учествуваа експерти за […]

Во Виница, Штип и Делчево успешно беа реализирани трите форуми за јавна презентација и застапување „Гласот на жените во општинскиот буџет“, чија цел беше да

Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

Примери на продукти изработени од био-отпад

Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

(Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

(Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

(Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
 
Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева. Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, […]

КОМПАС: Мониторинг на Владините ветувања (2024-2028): наоди од првите две години Скопје, 17 јуни 2026 Finance Think, во партнерство во Македонскиот центар за граѓанско образование, Македонското лекарско друштво- Здружение за интерсекторска соработка и Младинскиот образовен форум, ја претставува надградената мониторинг рамка КОМПАС за системско следење на реализацијата на владините ветувања за периодот 2024–2028. Оваа рамка […]
The post Половина од владините ветувања напредуваат, но секторските разлики остануваат големи first appeared on Finance Think.
The post Половина од владините ветувања напредуваат, но секторските разлики остануваат големи appeared first on Finance Think.

Денес во Велес успешно се одржа трибината посветена на унапредувањето на правата на пациентите и можностите што ги нуди Комисијата за унапредување на правата на пациентите на Општина Велес со фокус кон лицата со попреченост. Настанот, организиран од Здружението на лица со церебрална парализа и други попречености – Велес, во…