CMGGA

На 22 септември 2026 година, во хотел „Александар Парк“ во Виница, се […]

Изминативе денови направивме и теренски посети во останатите училишта во Општина Карпош со претставник од Одделението за животна средина од Општина Карпош, за да ја провериме состојбата со компостот во компостарите.
Заклучивме, дека во некои од нив процесот сè уште трае и на компостот му треба уште малку време за целосно да се дооформи. Дадовме корисни совети за процесот и дискутиравме со директорите и наставниците како да се продолжи.

Трпеливо чекаме наскоро, да ги „нахраниме“ и останатите училишни дворови со ова одлично природно ѓубриво!

Со ова на дело се примени принципот на циркуларна економија — ефикасно претворање на отпадот во вреден еколошки ресурс, истовремено создавајќи поздрава, поубава и похумана средина за престој и едукација на децата и граѓаните.

Оваа активност се реализира со силна поддршка од Општина Карпош, која во континуитет го поддржува и го унапредува системот за селекција на органски отпад и негово компостирање во училишните дворови.

Преку ваквите проекти, заеднички покажуваме висока еколошка одговорност и поставуваме позитивен пример за идните генерации.

Во рамките на заложбите за заштита на животната средина и промоција на одржливите практики, успешно се реализираше уште една значајна фаза од активностите за селекција и управување со органскиот отпад. Во изминатиот период од три месеци, со висок степен на посветеност на наставниците, граѓаните, се спроведуваше организирана селекција, подготовка и селективно собирање на органски отпад во ООУ „Аврам Писевски“. Во оваа еколошка акција, клучната улога и главниот придонес го имаа токму учениците и граѓаните, со што се потврди важноста на заедницата во процесите на зелена транзиција. Одржливо управување со отпадот и видливи резултати.
На 16.09.2026 год. вредните ученици со голем ентузијазам ја нахранија Билната градина и училишниот двор со природно ѓубриво- компост создаден во нивната компостара.
Главната цел на оваа иницијатива е примарна селекција на органскиот отпад и негово одлагање во училишните компостари. Преку правилен процес на компостирање, соберениот отпад беше трансформиран во природен, висококвалитетен компост.
 
Оваа активност се остварува во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“ спроведуван од Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија во партнерство со EcoLogic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија.
Проектот е подржан од владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
#CivicaMobilitass, #CHinMK, Цивика мобилитас (civicamobilitas.mk)

Почитувани, Со особено задоволство Ве покануваме на завршниот настан „Гласот на жените […]

Учиме за гравитацијата уште во основно училиште – зошто паѓа јаболкото, како се пресметува брзина. Малкумина од нас, меѓутоа, излегле од образовниот систем со јасна претстава како се составува личен буџет, што значи каматна стапка на кредит, или каде одат парите што ги плаќаме преку даноци. А сепак, секој од нас, порано или подоцна, ќе […]

Преку силен фокус на циркуларната економија и еколошката едукација, сакаме да ги поттикнеме граѓаните на итна акција за правилно сортирање на отпадот — клуч чекор кон здрава животна средина и ублажување на климатските промени. Главни ѕвезди во видеото се наставниците и учениците од основните училишта каде што ги одржавме нашите едукативни работилници. Тие јасно порачуваат: со менување на секојдневните навики и активен граѓански ангажман, секој од нас има моќ да донесе позитивни промени во општеството!
Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
Оваа видео е подготвено во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Resource Environmental Center – REC North Macedonia Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Eco – Logic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија и Embassy of Switzerland in North Macedonia преку програмата Цивика мобилитас #CivicaMobilitas.
 
Содржината на оваа видео е единствена одговорност на партнерите во проектот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија #CHinMK, Цивика мобилитас #CivicaMobilitas, или организациите што ја спроведуваат.

Во современиот глобален контекст, кафето претставува многу повеќе од обичен пијалок – тоа е индустрија, извор на егзистенција за милиони луѓе и значаен сегмент од националните економии. Сепак, традиционалниот модел фрлање на талогот на кафе по искористување на кафето долго време доминираше во производството и потрошувачката на кафе, што резултира со прекумерна употреба на ресурси и деградација на животната средина. Како одговор на овие предизвици, концептот на циркуларна економија нуди иновативни решенија за намалување на отпадот, повторна употреба на материјали и оптимизирано управување со ресурсите.
Талогот од кафе, дефиниран како отпад кој настанува по печењето и консумирањето кафе, претставува еден од најобемните органски отпадоци. Се проценува дека глобално се создаваат околу 9 милиони тони годишно. Само 1% од хранливите материи завршуваат во шолјата, додека остатокот – богат со протеини, липиди, целулоза, лигнин и минерални соли – останува во талогот. Овие својства го прават талогот од кафе вреден ресурс за повторна употреба во домаќинствата и индустријата. Само за момент помислете на огромната количина талог од кафе којашто секојдневно се фрла во ѓубре, без воопшто претходно да се размисли. Во талогот од кафе останува уште многу материјал којшто може да го користите за да го подобрите вашиот живот. Начините накои можете повторно да го употребите талогот од кафе во домашни услови и во индустријата се следните:
 
Повторна употреба во домаќинствата

Природно ѓубриво –  Благодарение на високата содржина на азот, талогот од кафе може да се користи како органско ѓубриво. Се додава директно во почвата или се користи како течно ѓубриво кое може да се користи врз растенијата по накиснување во вода во рок од 24 часа.
Подобрување на почвата и заштита од штетници –  Киселоста на кафето делува како природен инсектицид против мушички, комарци, полжави и други штетници. Посипете го потрошениот талог од кафе врз почвата околу вашите растенија за да го зајакнете нивниот раст, како и да ги заштитите од штетници.
Апсорпција на мириси – Исушениот талог од кафе е ефикасен неутрализатор на непријатни мириси во фрижидер (може да го ставите во сад и садот оставете го во вашиот фрижидер), обувки, спортски торби и автомобили (спакувајте дел од талогот во внатрешноста на стари врзани чорапи).
Пилинг за кожа – Во комбинација со маслиново масло, талогот од кафе служи како природен ексфолијант за лице и тело (оставете го талогот од кафе да се исуши, а потоа додадете го маслиновото масло, додека не се добиете течен крем).
Одгледување печурки – Поради стерилноста стекната при процесот на варење, талогот од кафе е погодна подлога за култивирање свежи печурки. Поради овој факт може повторно да се користи како подлога за одгледување свежи печурки.

(Извор: https://coffeefrom.it/, Coffeefrom.it 2025, Coffee Kreis, https://www.mdpi.com/2076-3417/15/1/137 (2025)
Индустриска примена

Производство на обновлива енергија – Талогот од кафе може да се рециклира за производство на обновлива енергија. Еден од главните примери е новиот живот на отпадот од кафе во постројките за биогас, каде што енергијата се добива од земјоделска биомаса (наменски култури, нуспроизводи и земјоделски отпад),(отпад од синџирот на преработка на храна и органската фракција на цврстиот комунален отпад. Отпадот од преработката на биогас се користи и за производство на дигестации, кои можат да се користат како природно ѓубриво за почвата. Исто така  мелено кафе може да се претвори во биојаглен преку пиролиза на ниска температура. Овој биојаглен го заклучува јаглеродот во стабилна форма стотици години, создавајќи мерливи компензации на CO₂ кои можат да се сертификуваат според доброволни јаглеродни шеми. Паралелно на тоа може и да се развиваат ѓубрива збогатени со биојаглен на база на кафе, нудејќи им на земјоделците обновлив додаток на почвата што го подобрува задржувањето на водата и здравјето на почвата, а воедно придонесува за врзување на јаглеродот.
Отпадот од кафе може да се користи и како секундарна суровина, т.е. материјали на крајот од нивниот животен век кои не се сметаат за отпад, туку се реинтегрираат во нови производствени процеси (нуспроизводи). На пример обновување на индустрискиот талог од кафе како нуспроизвод за да се формираат нови рециклирани и био-базирани термопластични соединенија, со цел да се создадат производи добиени со циркуларна економија како алтернатива на природните материјали.

Извор: (MDPI, https://www.mdpi.com/2076-3417/15/1/137, Reuse of Spent Coffee Grounds: Alternative Applications, Challenges, and Prospects—A Review, 2024; EU Environment newsletter, Directorate-General for Environment, European Commission (2025), How a Czech company turns coffee waste into tangible and valuable products Coffee!Up translates EU policy priorities, such as waste prevention, bio-based innovation, decarbonisation and soil health, into a tangible business model.)

(Извор:https://www.magnific.com/search?format=search&last_filter=selection&last_value=1&query=Recycling+coffee+grounds+free&selection=1#uuid=fdb6d237-a16b-4cd3-815e-be74dd5f5543)
 
Повторната употреба на талогот од кафе е пример за практична примена на принципите на циркуларната економија. Наместо да се третира како отпад, тој може да стане ресурс со значајна економска и еколошка вредност – од подобрување на домашните услови до создавање индустриски иновации. Со вакви решенија, кафето продолжува да биде не само пијалок, туку и двигател на одржлив развој.
 
Извори: EU Environment newsletter, Directorate-General for Environment, European Commission (2025), Coffeefrom.it (2025), The World Economic Forum (2026), Coffee Kreis (2025), MDPI (2024).
 
Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.

Видеата што ги споделуваме се создадени за време на работилниците и тестирањето на зелените бизнис идеи со ученици од основните училишта во општините Карпош, Ѓорче Петров и Кисела Вода. Тие го прикажуваат процесот низ кој младите учеа како био-отпадот може да се претвори во ресурс, иновација и можност за одржлив развој. Во текот на работилниците, […]

Погледнете го промотивното видео за селекција на органскиот отпад и придобивките од селектирњето и и од реупотребата на органскиот отпад како и важноста на циркуларната економија и еколошката едукација снимено и креирано со цел да се поттикне граѓанскиот ангажман, за остварување на придобивки од итна реакција за сортирање и селективно собирање на органски отпад како секундарна суровина, во функција на здрава животна средина и ублажени климатски промени.
Во него учествуваа наставници и ученици од основните училишта во кои одржавме работилници и ја нагласуваат важноста на циркуларната економија, на преработката и реупотребата на органскиот отпад. Во видеото е потенциран моментот дека секој од нас со менување на нашите навики, примена на еколошката едукација и активно учество можеме да направиме промени во општеството во кое живееме.
 
Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
Оваа видео е подготвено во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Resource Environmental Center – REC North Macedonia Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Eco – Logic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија и Embassy of Switzerland in North Macedonia преку програмата Цивика мобилитас #CivicaMobilitas.
 
Содржината на оваа видео е единствена одговорност на партнерите во проектот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија #CHinMK, Цивика мобилитас #CivicaMobilitas, или организациите што ја спроведуваат.
 

youtube.com/watch?v=pkwCG4HAlmc&feature=youtu.be

АНАЛИЗА НА СПРОВЕДУВАЊЕТО НА ЗАКОНОТ ЗА СПРЕЧУВАЊЕ И ЗАШТИТА ОД ДИСКРИМИНАЦИЈА 2023-2026 Оваа анализа се надоврзува на Извештајот за спроведување на Законот за спречување и заштита од дискриминација 2019 – 2022, подготвен од Мрежата за заштита од дискриминација. Во извештајниот период 2023 – 2026 нема позитивни измени во законската рамка и во политиките во областа […]
Read More… from СТРУКТУРНИ ПРЕЧКИ ВО СПРОВЕДУВАЊЕТО НА ЕДНАКВОСТА
The post СТРУКТУРНИ ПРЕЧКИ ВО СПРОВЕДУВАЊЕТО НА ЕДНАКВОСТА appeared first on Хелсиншки комитет за човекови права.