Impulsi qytetar #17 – pasqyrë mujore e aktiviteteve të përfituesve të granteve

Мај 2026

Në këtë botim të Impulsit qytetar, e ndajmë një përmbledhje të aktiviteteve më të rëndësishme të përfituesve të granteve nga maji 2026, me fokus në iniciativat që kontribuojnë në përmirësimin e standardeve të medias, barazinë gjinore, politikat rinore dhe mbrojtjen e mjedisit në komunitet.

Drafti i ri i kodit të gazetarëve të Maqedonisë ishte i hapur për komente publike deri më 18 maj, duke përpunuar amendamentet e përgatitura bashkërisht nga Shoqata e Gazetarëve të Maqedonisë (SHGM), Instituti Maqedonas i Medias (MIM) dhe Këshilli për Etikën e Medias (KEMM). Teksti i ri, i përbërë nga 18 nene, përfshin një rishikim të dispozitave ekzistuese dhe tre nene të reja që rregullojnë përdorimin e inteligjencës artificiale, mbledhjen e fshehtë të të dhënave dhe raportimin mbi vetëvrasjet. Procesi i konsultimit përfshinte gjithashtu një aktivitet publik të mbajtur më 11 maj në “Europe House” në Shkup, për të finalizuar tekstin.

Më shumë mirëkuptim dhe mbështetje për gratë sjell seria e trajnimeve për mjekët e familjes dhe gjinekologët mbi perimenopauzën, e cila u lançua nga Asociacioni për Edukim Shëndetësor dhe Hulumtim HERA në bashkëpunim me MAGO. Përmes serisë së parë të trajnimeve, më shumë se 40 punonjës shëndetësorë janë edukuar tashmë për kujdes më të mirë dhe njohje në kohë të simptomave. Paralelisht me çështjet shëndetësore, u arrit një fitore e rëndësishme për gratë fermere në frontin ligjor. Gjykata Themelore Civile lëshoi një vendim që përcakton diskriminimin ndaj fermerëve individualë në aksesin në të drejtat e sigurimit shëndetësor, pas procedurës së iniciuar nga Komiteti i Helsinkit për të Drejtat e Njeriut dhe Komisioni për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi, i cili detyron Qeverinë dhe Ministrinë e Shëndetësisë të iniciojnë ndryshime ligjore.

Në nivel lokal, fuqizimi ekonomik i grave vazhdoi në Kumanovë, ku shoqata “Gjithmonë bashkëjetesë”, në partneritet me “SHIG Antiko“ dhe “SHAK Adrion“, përfundoi me sukses një kurs për manikyr dhe pedikyr në Kumanovë me dhënien e certifikatave për aftësi praktike për gratë nga ky rajon. Gjithashtu, në rajonin Lindor, u parashtruan nëntë iniciativa në komunat e Dellçevës, Shtipit dhe Vinicës, që mbulojnë përmirësimin e infrastrukturës për këmbësorët, shërbimet sociale për të moshuarit, aksesin për personat me aftësi të kufizuara dhe rritjen e ndërgjegjësimit publik për dhunën me bazë gjinore. Shoqata humanitare “Nëna” nga Kumanova gjithashtu pati aktivitete në terren, duke mbajtur takime pune me aktivistë lokalë në vendbanimet Igo Trçkoviq dhe Karposh, duke përgatitur kërkesa specifike për komunën dhe ndërmarrjet publike.

Reforma universitare ka mbetur në vëmendjen e publikut që kur teksti i Projektligjit të ri për arsimin e lartë hyri në procedurën qeveritare dhe shkaktoi pikëpamje të polarizuara, gjë që shpjegohet në detaje në analizën ku në fokus është reforma universitare. Ndërsa Ministria e Arsimit dhe Shkencës pretendon se reformat do të përmirësojnë cilësinë, kritikët paralajmërojnë se ligji i ri është i zënë midis premtimeve dhe frikës nga kontrolli. Përveç kësaj, u ngritën pyetje serioze nëse institutet shkencore private janë të rrezikuara për shkak të kritereve të paarritshme në projektligjin e ri për aktivitetin shkencor dhe kërkimor, ndërsa në të njëjtën kohë universitetet kërkojnë korrigjime. Në shqyrtimin e tij analitik, Profesor Ali Pajaziti trajtoi krizën e thellë të kultit të “shoqërisë së dijes”, duke treguar degradimin e arsimit, shfaqjen e të ashtuquajturave “kartele të citimeve” dhe rreziqet e shndërrimit të universiteteve në korporata.

Të rinjtë dhe aftësitë e tyre ishin në qendër të një sërë aktivitetesh gjatë gjithë majit. Në ambientet e “Up Hub“ Strumicë mbajti një trajnim katër-ditor ku të rinjtë mësuan se si të menaxhojnë financat e tyre personale, të organizuar nga “Promo Idea”, “Novus“ dhe “Kruna Plus”. Në të njëjtën kohë, në Manastir, organizata “Pro Lokal” mbajti sesionin e pestë të Platformës Rajonale Rinore – Pellagonia me kryetarët e komunave nga rajoni, ku u diskutua futja e një artikulli të veçantë buxhetor “TË RINJTË” në buxhetet komunale. Shënimi i Ditës së Artizanatit u organizua në Gostivar nga ADI Gostivar dhe partnerët e tij, si dhe nga Instituti për Lidership dhe Politika Publike gjithashtu zhvilloi trajnime mbi shëndetin mendor për të rinjtë. Ambasada e Fëmijëve Megjashi ndau të dhëna shqetësuese mbi të rinjtë në raportin vjetor të linjës SOS. Në të njëjtën kohë, në përgjigje të nevojës për ndikim më të madh të të rinjve, të rinjtë nga Krusheva, Tetova dhe Kumanova morën pjesë në punëtori për të zhvilluar një sistem inteligjent të bazuar në inteligjencën artificiale. Punëtoritë u mundësuan nga Unioni Rinor i Krushevës dhe partnerët.

Aktivizmi mjedisor dhe ekonomia qarkore e përmbyllën muajin me menaxhimin e mbetjeve organike të organizuar nga REC, “Eko Logik“ dhe “Florozon“ në Parkun e Qytetit në Shkup, ku u ndanë çmime për idetë më të suksesshme të biznesit të studentëve për kompostuesit e shkollave. Energji të ngjashme të gjelbër për të rinjtë pamë edhe në Vallandovë, ku studentët, përmes iniciativës “Të rinjtë si nxitës të ndryshimeve pozitive në Vallandovë”, rinovuan dhe rregulluan vende pushimi në qendër të qytetit. Aktivitetet përfundojnë në Strugë, ku shoqata e ekologëve “Natura” mbajti me sukses trajnimin e parë mbi ajrin e pastër, ku një manual i ri edukativ mbi ajrin e pastër u promovua para studentëve të pranishëm.

Këto aktivitete, të mbështetura nga Qeveria e Zvicrës përmes Civika mobilitas, vazhdojnë të konfirmojnë angazhimin e vazhdueshëm të organizatave të shoqërisë civile për të krijuar kushte jetese më të mira dhe me cilësi më të lartë për qytetarët në vend.