Author: Финанце Тхинк

Скопје/Дубровник – Finance Think – Институт за економски истражувања и политики од Скопје и Центарот за истражување на дигиталната трансформација (CREDO) при Универзитетот во Дубровник потпишаа Меморандум за разбирање (MoU) со цел поттикнување на соработката во истражувањата, градењето капацитети и академската размена.
Меморандумот, потпишан на 18 март 2025 година од д-р Благица Петрески, извршна директорка и главна економистка на Finance Think, и проф. д-р Небојша Стојчиќ, основач на CREDO и ректор на Универзитетот во Дубровник, воспоставува рамка за заеднички иницијативи во областа на економијата, јавните политики и дигиталната трансформација.
Како две водечки институции препознаени по својата извонредност во економските истражувања и дигиталната трансформација, ова партнерство ги спојува експертизата на Finance Think во анализа на политики базирани на податоци и економски решенија засновани на докази со напредните истражувања на CREDO во областа на дигиталната трансформација, бизнис иновациите и економската конкурентност.
Според овој договор, двете институции ќе ги здружат силите во неколку клучни области за унапредување на истражувањето и размената на знаење. Особен акцент ќе биде ставен на заедничките истражувачки проекти, каде што Finance Think и CREDO ќе соработуваат на високо-импактни студии во економијата, јавните политики и дигиталната трансформација. Препознавајќи ја важноста на градењето на капацитети, тие ќе дизајнираат и спроведуваат специјализирани програми за обука, работилници и семинари за да ги опремат истражувачите, студентите и професионалците со најсовремени вештини и знаења.
Дополнително, ова партнерство ќе ја зајакне меѓународната соработка преку програмите Erasmus+ и други проекти финансирани од ЕУ, овозможувајќи размена на кадри, заеднички апликации за проекти и координирана имплементација. Двете институции исто така ќе ја постават размената на знаење како приоритет, обезбедувајќи слободен пристап до истражувачките резултати, податоци и академски ресурси за поттикнување на иновациите и зајакнување на нивните академски и истражувачки полиња.
Finance Think и CREDO ќе работат тесно и на академскиот и политичкиот ангажман, преку заедничка организација на конференции, подготовка на заеднички публикации и придонес кон развојот на јавните политики засновани на докази.
“Како водечки истражувачки институт посветен на обликувањето на економските политики преку ригорозна анализа, Finance Think со голем ентузијазам влегува во оваа соработка со CREDO. Заедно ќе го унапредиме истражувањето и градењето на капацитети, со што ќе придонесеме кон економска отпорност, дигитални иновации и одржлив развој во регионот,” изјави д-р Благица Петрески, извршна директорка на Finance Think.
Надоврзувајќи се на ова, проф. д-р Небојша Стојчиќ, ректор на Универзитетот во Дубровник, додаде: “Ова партнерство претставува значаен чекор напред во зајакнувањето на регионалната соработка во економските истражувања и дигиталната трансформација. И Finance Think и CREDO изградиле силна репутација на извонредност, а со комбинирање на нашата експертиза, целиме да создадеме значајно влијание врз политиките и да ја поддржиме академската заедница во нашите полиња.”
Меморандумот стапува на сила веднаш и ќе остане во важност три години, со можност за продолжување. Двете институции се посветени на искористување на своите предности за поттикнување на иновации, извонредност во истражувањата и прекугранична академска соработка.

Со гордост ви ја претставуваме нашата најнова #книга “The Path Forward – Lessons from the Western Balkans’ Food and Energy Insecurities”, меѓународна публикација достапна на #Amazon, објавена од #LambertPublishing!

Овoj компендиум од студии ги анализира најголемите тековни економски предизвици на Западниот Балкан – енергетската криза, зголемените цени на храната, фискалната отпорност и владините политики. Како регионот се справува со овие кризи? Кои мерки функционираат, а каде има простор за подобрување? Нашата книга нуди конкретни препораки за посилна економија и одржлив развој.

WEBecon Network, единствената регионална мрежа на економски тинк-тенкови, стои зад ова издание, продолжувајќи ја својата мисија за креирање политики засновани на докази и податоци.

Поддржете ја оваа иницијатива – споделете, читајте, дискутирајте!

ACIT

Создавањето на студиите и на оваа книга е поддржано од SMART Balkans.

📣 Yesterday, together with the State Statistical Office MakStat, we defined activities to enhance the scope of our collaboration.
The State Statistical Office and Finance Think signed a memorandum of cooperation back in 2017, focused on strengthening ties with users of statistical data in the fields of scientific research and policymaking.
The meeting aimed to expand this partnership and define new activities and opportunities for active involvement of the non-governmental sector in data sharing, research, and resource exchange, with the goal of improving economic policies.

На 50 вработени во компанијата Comfy Angel од Прилеп, кои активно учествуваа во Програмата за извонредност и личен напредок (ПИЛН) им доделивме сертификати што ги потврдуваат стекнатите вештини и знаења за зголемување на продуктивноста и јакнење на човечкиот капитал. Оваа програма е дел од нашите напори да ги примениме податоците…

https://forms.gle/4gfJcCJU6dCv6ZEfA

Денес се одржа Регионална дебата за јавни политики „По кризата со цените на храната: Патоказ за прехранбена самоодржливост во регионот на Западен Балкан – Научени лекции и патот напред“.

На дебатата дискутиравме за зависноста од увоз на прехранбени производи, потребата од рамномерен регионален развој и адаптација на климатските промени, како и регионална соработка во регионот на Западен Балкан.

Бојкот. Незадоволство. Скапотија.

Регионот се бунтува против високите цени во продавниците.

Но, дали кризата е при крај и ова се само последните, задоцнети последици од неа?

Дали регионот во овие четири години сериозно осиромаши?

Дали ако имаме нова криза, ќе може да се справиме со неа?

Одговорите на овие дилеми ги даваат нашите економисти од WEBecon Network:

Марија Башеска од Finance Think, Северна Македонија
Војин Голубовиќ од ISSP, Црна Гора

Амела Курта од CREDI, Босна и Херцеговина

Во подкастот „Каде се парите“ со Горан Теменугов на Pari.com.mk.

https://www.youtube.com/watch?v=mFkYg0UkKJA

На 21 јануари се одржа Регионалната дебата за јавни политики „По енергетската криза: Патоказ за енергетска самоодржливост во регионот на Западен Балкан – научени лекции и патот напред“.

На дебатата дискутиравме за како да станеме енергетски поотпорен регион, како и за социо-економските импликации од зелената транзиција.

Следете нè! Во следниот период ќе организираме уште една Регионална дебата за јавни политики во областа на прехранбената сигурност.

Во периодот од 2021 до 2024 година, Македонија беше соочена со значителен раст на инфлацијата, предизвикан од повеќе фактори. Нарушувањата во синџирите на снабдување и притисоците на одделни пазари (како тој на масло за јадење), предизвикаа ценовни притисоци уште во втората половина од 2021. Но, главниот удар врз цените дојде по почетокот на Руската инвазија врз Украина кон крајот на февруари 2022, настан кој предизвика тектонски геополитички и економски поместувања, што имаше силен одраз врз растот на цените на енергенсите и основните суровини. Споредено со ценовното ниво од почетокот на 2021 година, на крајот од 2024 година општото ниво на цени во Македонија е повисоко за 35%, додека нивото на цените на храната за 46.8%.
Во одговор на овој инфлациски притисок, Владата воведе низа мерки за ублажување на негативните последици по потрошувачката и животниот стандард на населението. Преземените мерки во периодот 2021-2024 година се однесуваат на замрзнување на цените на одредени основни производи и/или ограничување на трговските маржи, со цел да се спречи натамошно покачување на цените. Донесени беа вкупно девет основни одлуки до декември 2024, од кои три се однесуваат на ограничување на маржите, а останатите на ограничување на цените. Дел од нив се однесуваат на одредени производи од групата храна, а дел покриваат поширока палета производи од храна.
Наодите од анализата покажуваат дека мерките за ограничување на цените на храната извршиле благ агрегатен ефект и силен непосреден ефект. Просечната инфлација кај храната во периодите без примена на мерки изнесувала 0.5%, месец-за-месец. Со мерките, во просек инфлацијата кај храната била негативна најмногу до -1%, односно со мерките цените на храната се намалувале. Оттука, оценетиот ефект е релативно голем. Меѓутоа, тој ефект се разводнува по првиот месец од примената на мерката (кога таа траела подолго од еден месец). Ова означува дека додека мерките извршуваат најсилен очекуван ефект на намалување на цените на храната во првиот месец, тој ефект брзо се намалува веројатно заради прилагодувања на пазарната динамика (на пример, кај цени на алтернативни производи кои не се предмет на мерката).
Следниот наод укажува дека мерките за ограничување на цените на храната ја смируваат инфлацијата само привремено, бидејќи штом мерката престане да важи, цените повторно се зголемуваат. Инфлацијата се враќа на динамиката од пред мерката, скоро во целост, но не е проценето натфрлување.
Finance Think препорачува мерките за ограничување на цените на храната да се користат само во случаи на особено висока инфлација, а во сите останати случаи да се заменат со структурни мерки или мерки засновани врз пазарни принципи, и тоа: доследна и непристрастна примена на Законот за нефер трговски практики, зајакнување на капацитетот и алатките на Комисијата за заштита на конкуренцијата, ремонт на системот на земјоделски субвенции за поголемо домашно производство, и таргетирана буџетска поддршка на најранливите сегменти од населението.

Нашиот најнов Бриф за политиките 71 одговара на прашањето дали владините #мерки за ограничување на цените на храната даваат ефекти Целиот бриф: shorturl.at/KApmC