[Aggregator] Downloaded image for imported item #49663

Клучни наоди од анализата за спроведувањето на Зелената агенда на локално ниво: Каде се соочуваме со системски пречки, а каде лежат решенијата?

Спроведувањето на Зелената агенда на локално ниво во нашата земја не е прашање на избор, туку услов за долгорочен одржлив развој. Сепак, успехот на овој процес зависи од цела низа меѓусебно поврзани фактори.

За да го мапира реалниот напредок и тесните грла на терен, Центарот за климатски промени спроведе детална анализа која опфати 24 општини. Оваа студија примарно се фокусираше на три клучни столба: административните капацитети, практиките на буџетирање и реалната реализација на еколошките политики.

Резултатите до кои дојдовме јасно укажуваат на длабоки системски предизвици, но истовремено идентификуваат и добри локални практики кои можат да послужат како пример за понатамошен развој.

Административните капацитети се соочуваат со огромен јаз и критичен недостиг на кадар

Еден од најзагрижувачките наоди од анализата е големата диспаризација (разлика) меѓу општините во однос на организациската поставеност и бројот на вработени во секторите за животна средина. Поголем дел од општините се соочуваат со сериозен недостиг на стручен кадар. Ова особено се однесува на овластените инспектори за животна средина. Поради недостигот на инспектори, во голем број случаи целосно изостануваат редовните инспекциски контроли, како и континуираниот системски надзор над загадувачите. Ваквите ограничени капацитети не само што ја отежнуваат секојдневната имплементација на законите, туку претставуваат и сериозна кочница за подготовка на квалитетни проекти со кои би се аплицирало за средства од европските фондови.

Буџетирање и транспарентност

Финансиското планирање е огледало на вистинските приоритети на локалната власт. Иако формално постои волја за транспарентност, суштинските бројки го откриваат следново:

  • Низок буџетски удел: Повеќето општини редовно ги објавуваат своите буџети, но нивото на деталност и ажурност варира. Анализата покажа дека просечниот удел за животна средина изнесува скромни 4 до 5% од вкупниот општински буџет.

  • Тековно одржување наместо инвестиции: Дури и овие ограничени средства најчесто се трошат за тековни и оперативни активности (како комунална хигиена и одржување на зеленило), наместо за сериозни, капитални еколошки проекти.

  • Политичка волја пред капацитетот: Забележително е дека фискалната транспарентност на општината не зависи од нејзината големина или буџетска моќ, туку првенствено е резултат на индивидуалната политичка волја на локалното раководство.

Клучен наод: Стратешките еколошки планови имаат мала вредност доколку не се буџетски поддржани и реално спроведени на терен.

Проекти, планови и имплементација – Доминација на соопштенија пред документи

Процесот на стратешко планирање сè уште страда од формализам и недостиг на конкретна реализација. Загрижувачки мал број општини поседуваат актуелни и валидни стратешки документи за заштита на животната средина (како што се Локалните еколошки акциони планови – ЛЕАП или Акционите планови за одржлива енергија и клима – SECAP). Кај оние општини кои имаат донесено планови, нивната имплементација во пракса е исклучително слаба, главно поради тоа што овие мерки не се предвидени во годишните општински буџети. Во јавниот простор сè уште преовладуваат протоколарни соопштенија за еколошки намери, додека во заднина недостигаат суштински и јавно достапни еколошки податоци.

Урбанизација и животна средина, се прави бескомпромисен притисок врз јавниот простор

Растот на градовите и населените места често се одвива на штета на природните ресурси во заедницата.

  • Намалување на зеленилото: Интензивната и агресивна урбана експанзија во континуитет ги намалува и фрагментира зелените површини.

  • Еколошки последици од легализацијата: Масовните процеси на легализација на бесправно изградените објекти оставаат долгорочни и сериозни негативни последици врз животната средина и просторното планирање.

  • Изостанок на заштита: Недостасува долгорочен и системски пристап кој во исто време ќе ги штити јавниот простор, урбаното зеленило и квалитетот на воздухот.

Обновлива енергија и субвенции

Енергетската транзиција е област каде што се забележува најголема раздвиженост, но и тука се појавуваат нови предизвици. Евидентен е силниот раст на инвестиции во фотоволтаични централи. Меѓутоа, нивната сè почеста реализација врз плодно земјоделско земјиште отвора сериозни дилеми за долгорочната заштита на храната и земјоделските ресурси. Општините активно доделуваат субвенции за граѓаните (за инвертер-клими, велосипеди, термоефикасни фасиди и сл.), што е за пофалба. Сепак, речиси целосно недостасува системска евалуација на реалните ефекти од овие мерки – односно, точно да се измери колку овие субвенции придонеле за намалување на загадувањето или за заштеда на енергија.

Генерален заклучок: Патот кон суштински напредок

Иако постојат светли точки и поединечни успешни иницијативи, генералниот заклучок од нашиот извештај јасно покажува дека локалните еколошки политики во најголем дел се заглавени во кругот на недоволни капацитети, лимитирани буџети, неимплементирани стратегии и парцијален (наместо системски) пристап.

За да се постигне реален напредок и вистинска имплементација на Зелената агенда на локално ниво, неопходни се итни промени:

  1. Реорганизација и кадровско зајакнување на општинските сектори за животна средина и инспекторати.

  2. Подигнување на нивото на отчетност и транспарентност при трошењето на јавните пари за еколошки намени.

  3. Долгорочна визија во планирањето, каде што локалните лидери ќе ја стават заштитата на животната средина во јадрото на сите капитални одлуки.

Преземете го целосниот извештај на македонски јазик на следниот линк

For English version follow the link.

image

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Центар за климатски промени (ЦКП)

Продолжи со читање

  • Учество на осмата меѓународна регата Сава Наутик во Брчко – БиХ

    Претставникот на извидничкиот одред “Димитар Влахов“ од Велес, Владимир Ивановски Вуцо и од Вардарска регата “Гемиџии“ Владимир Стојанов и Томе Шескокалов во периодот од 28-30.8.2026 год. на покана на здружението ИКС центар (X centar) од Брчко Дистрихт – БиХ земаа учество на осмата меѓународна туристичка рега “Сава наутик“. На оваа…

  • Погледнете го нашето ново промотивно видео и откријте како органскиот отпад може да стане вредна суровина!

    Преку силен фокус на циркуларната економија и еколошката едукација, сакаме да ги поттикнеме граѓаните на итна акција за правилно сортирање на отпадот — клуч чекор кон здрава животна средина и ублажување на климатските промени. Главни ѕвезди во видеото се наставниците и учениците од основните училишта каде што ги одржавме нашите едукативни работилници. Тие јасно порачуваат: со менување на секојдневните навики и активен граѓански ангажман, секој од нас има моќ да донесе позитивни промени во општеството!
    Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
    Оваа видео е подготвено во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Resource Environmental Center – REC North Macedonia Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Eco – Logic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија и Embassy of Switzerland in North Macedonia преку програмата Цивика мобилитас #CivicaMobilitas.
     
    Содржината на оваа видео е единствена одговорност на партнерите во проектот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија #CHinMK, Цивика мобилитас #CivicaMobilitas, или организациите што ја спроведуваат.

  • Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери

    Програми Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери Кампот Михелштат во Германија беше домаќин на Европскиот младински камп, кој собра 135 учесници од 15 земји. По долго патување, а за некои и пристигнување во Михелштат низ серија на предизвикувачки услови, младите и нивните лидери се обединија околу заедничката тема: “Growing together – rooted in values – rising as leaders“, односно „Растеме заедно – вкоренети во вредностите – се издигнуваме како лидери“. Кампот понуди динамична програма исполнета со различни курсеви, интерактивни работилници и можности за размена на знаења и искуства. Курсевите беа задолжителниот дел и опфаќаа повеќе теми поврзани со менталното здравје, лидерството, активности на отворено поврзани со изградба на куќарки на дрва, обработка на темата “Do no harm” како методологија против било каков вид на насилство, односи со јавност, техники за раскажување приказни, театарски пристап во работата со млади и дигитално образование. Младите учесници и младинските работници активно придонесуваа со сопствените идеи, практики и перспективи, создавајќи простор во кој сите можеа да учат едни од други. Во фокусот беше заедничкото учење за иднината на младинската работа, како и развивањето лидерски способности засновани на вредности, соработка и меѓународно разбирање. Покрај едукативниот дел, програмата беше збогатена со многу креативни и забавни активности. Учесниците имаа можност да бидат дел од интернационален музички бенд, да создаваат уметност низ различни работилници за рачни изработки, цртање и сликање, работилници за дизајнирање восочни свеќи како и склопување и дизајнирање на куќарки за мали птици, да учествуваат во работилници за пеење (ten sing), да посетуваат сесии за релаксација и да учествуваат во спортски активности на терените на кампот во Михелштат. Дури и високите температури не ги спречија учесниците да учествуваат на сите овие настани, но и да уживаат во посетата на локалниот базен. За учесниците, покрај овие обврски, вклучена беше и прошетка до адреналински парк и возење на мал, планински ролеркостер, како и патување со брод по реката Мајна до блискиот град Милтенберг. Од Македонија имаше вкупно 7 претставници. Во изминатите четири години, овој камп прерасна во важно место за средба на европското ИМКА движење. Тој не претставува само меѓународен собир, туку простор каде што младите градат пријателства, споделуваат искуства и се инспирираат стекнатото знаење да го пренесат во своите земји и локални организации. Овој камп служи за сплотување на младинските работници низ камповите во Европа и е особено значаен за нашата земја од аспект на тоа што нуди споделување на искуства поврзани со камп културата која што ИМКА во Битола и во Македонија неуморно се труди да ја издигне на едно повисоко и препознатливо ниво за сите наши локални учесници, волонтери и поширока публика. * Пред да дојдам на кампот во Михелштат немав некои преголеми очекувања. Се надевав дека ќе запознаам нови луѓе, ќе стекнам пријатели и ќе разменам мислења со млади од различни земји. На крајот, сето тоа се исполни, па дури и ги надмина моите очекувања. Најинтересен и највпечатлив дел за мене беше курсот за лидерски вештини. Таму научив многу корисни работи за комуникацијата, тимската работа и начинот на кој еден лидер може позитивно да влијае на другите. Сигурно ќе ги применам овие знаења и во мојата заедница. За време на кампот стекнав поголема самодоверба во споделувањето на моите мислења и научив како подобро да ги разбирам и почитувам луѓето околу мене. Ова искуство ми помогна да пораснам како личност и да станам поотворен кон нови идеи и перспективи. Дефинитивно би го препорачал Михелштат кампот на секој млад човек кој сака да стекне нови искуства, да создаде меѓународни пријателства и да научи нешто корисно и вредно за својата иднина. Никола Гелов Кога првпат слушнав за кампот во Михелштат, сè ми дојде многу неочекувано. Бев пресреќна кога дознав дека и моите другарки добија можност да учествуваат, бидејќи знаев дека заедно ќе доживееме едно незаборавно искуство. Секој ден на кампот ми беше интересен на свој начин. Имав можност да научам многу нови работи и да запознаам луѓе од различни средини. Особено ми се допадна курсот по пеење. Таму научив дека не треба да се плашиме да пробаме нешто ново. Ако никогаш не се обидеме, нема да знаеме што можеме да постигнеме. Секој човек има свој талент и свој начин на изразување, а токму тоа нè прави посебни. Едно од највозбудливите искуства за мене беше активноста во Tree House. Искрено, пред да дојдам на кампот мислев дека тоа не е нешто што би го направила во мојот град. Но, овде решив да излезам од мојата зона на удобност и да пробам нешто ново. На крајот, многу се забавував и бев горда на себе што се осмелив да учествувам. Од курсот по пеење научив и една важна животна лекција: дека не треба да ги осудуваме другите. Секој може да направи нешто на свој начин и тоа не го прави помалку вреден. Наместо да критикуваме, треба да ги прифатиме и почитуваме разликите меѓу луѓето. Кампот ме научи да се дружам со сите, да бидам поотворена и да не донесувам брзи заклучоци за другите. Сфатив дека секој човек има своја приказна и дека сите заслужуваат почит, разбирање и поддршка. Најважната порака што ќе ја понесам со себе е дека треба да бидеме храбри и да не се плашиме од нови предизвици. Нема глупави прашања и нема неуспеси кога учиме нешто ново. Секое искуство е можност да пораснеме и да станеме подобра верзија од себе. Дефинитивно би им го препорачала Михелштат кампот на сите млади кои имаат можност да учествуваат. Пријателствата, чувството дека сте дел од едно големо семејство, новите искуства и сè што се учи таму се нешта што тешко можат да се доживеат на друго место. Тоа е искуство кое засекогаш останува во сеќавање. Јована Кирјаковска   Бидејќи и претходно имав учествувано на два меѓународни кампа надвор од Македонија, дојдов во Михелштат со високи очекувања и чувство на возбуда. Од моите претходни искуства знаев дека ме очекува нешто посебно, а кампот ги надмина сите мои очекувања. Она што најмногу ми се допадна беше разновидноста на курсевите и работилниците. Тие создадоа можност сите учесници да се запознаат подобро, да се дружат и да учат едни од други.

  • ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби

    ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби На 27 јуни 2026 година, Кирил Михајлов, командир на Доброволното противпожарно друштво Свети Николе, учествуваше на панел-дискусија во Скопје посветена на противпожарната заштита и подготвеноста за вонредни состојби. Во рамки на дискусијата беа разгледани дел од клучните предизвици со кои се соочуваат противпожарните…

  • Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE

    Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE Доброволното противпожарно друштво Свети Николе продолжува да придонесува кон целите на проектот ENSURE преку своето директно учество во сложени интервенции на шумски пожари во Северна Македонија. За време на големиот пожар во Општина Македонски Брод, тимот на ДПД Свети Николе беше ангажиран како…

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор