Kodi për organizatat e shoqërisë civile si një mjet për kritikë dhe lëvdata nga vetë komuniteti

Më 2 qershor 2026, në ambientet e Qendrës Maqedonase për Bashkëpunim Ndërkombëtar (MCMS), ekipi i Civika mobilitas organizoi punëtorinë e parë kushtuar avancimit të zbatimit të Kodit të shoqërisë civile. Punëtoria mblodhi së bashku përfituesit e granteve të Civika mobilitas nga Shkupi, Kumanova, Tetova dhe Gostivari, të cilët diskutuan për mundësitë për forcimin e mekanizmave për monitorimin e Kodit, pesë vjet pas miratimit të tij.

Aleksandra Savevska nga MCMS foli për historinë dhe përmbajtjen e Kodit për organizatat e shoqërisë civile. Ajo foli për qëllimet e punëtorisë dhe rëndësinë e vetërregullimit në sektorin e shoqërisë civile. Savevska theksoi se ndërtimi i besimit me qytetarët dhe publikun e gjerë mbetet një nga sfidat më të mëdha, dhe se Kodi është një instrument përmes të cilit organizatat mund të konfirmojnë angazhimin e tyre ndaj interesit publik.

Biljana Nasteska – Kalanoska nga Shoqata e Gazetarëve të Maqedonisë (SHGM) e prezantoi Kodin e gazetarëve si një praktikë të mirë për vetërregullim. Ajo e ndau përvojën e SHGM-së në zbatimin e Kodit deri më tani, prezantoi organet zbatuese dhe mekanizmat e monitorimit, përshkroi sfidat në zbatim dhe shpjegoi nevojën për përditësimin e tij. SHGM aktualisht po punon për një rishikim të Kodit përmes një projekti në vazhdim të mbështetur nga Civika mobilitas, një proces që ofron njohuri të dobishme krahasuese për organizatat e shoqërisë civile.

Pjesa qendrore e punëtorisë iu kushtua punës në grupe, të udhëhequr nga Fanija Ivanovska nga MCMS. Pjesëmarrësit u ndanë në tre grupe, ku secili grup shqyrtoi disa angazhime nga Kodi dhe u ngarkua me detyrën për të identifikuar një maksimum prej 10 parimesh dhe standardesh të nevojshme të përshtatshme për monitorim të strukturuar.

Pikëpamja e përgjithshme e grupeve ishte se pajtueshmëria duhet të ndërtohet gradualisht, duke filluar nga përmbushja e detyrimeve themelore ligjore dhe formale, përmes krijimit të sistemeve të llogaridhënies dhe pjesëmarrjes, deri në arritjen e statusit të një organizate që jep shembull për të tjerët. Gjithashtu u theksua se organizatat në një nivel më të lartë duhet të përmbushin edhe standardet e niveleve të mëparshme.

“Punëtoria ishte një mundësi e dobishme për të shkëmbyer përvoja dhe mendime se si Kodi për Organizatat e shoqërisë civile mund të zbatohet në mënyrë më efektive në praktikë. Ndarja e përvojës së Kodit për gazetarët ishte veçanërisht e rëndësishme, pasi ngriti pyetje të rëndësishme në lidhje me mekanizmat e monitorimit dhe llogaridhënies. Puna në grupe lejoi që të dëgjoheshin perspektiva të ndryshme nga organizatat. Si një organizatë lokale, ne e njohim nevojën për mjete më të qarta dhe mbështetje më të madhe të ndërsjellë për të forcuar besimin dhe besueshmërinë e sektorit të shoqërisë civile”, tha Ivana Cvetkoviq Stojçeva nga shoqata humanitare “Nëna”, Kumanovë.

Pjesëmarrësit i trajtuan sfidat kryesore që lidhen me qëndrueshmërinë e zbatimit të Kodit. U arrit në përfundimin se duhet të përgatitet dhe të krijohet një sistem për monitorimin e zbatimit të Kodit, i cili duhet të përfshijë: një sërë standardesh specifike për organizatat nënshkruese, përfshirjen e detyrimeve ligjore për organizatat e shoqërisë civile dhe një mekanizëm monitorimi që do të sigurojë qëndrueshmëri në planin afatgjatë.

“Punëtoria tregoi edhe një herë se vendosja e standardeve të qarta etike është me rëndësi jetike në një kohë kur sektori i shoqërisë civile po përballet me sfida serioze. Ne e shohim këtë Kod si një hap të nevojshëm për të dalluar organizatat e vërteta të shoqërisë civile nga të ashtuquajturat organizata GONGO (organizata të shoqërisë civile të organizuara nga qeveria) që polarizojnë hapësirën dhe minojnë luftën autentike civile. Ruajtja e besimit publik, llogaridhënia dhe puna transparente janë shtyllat themelore mbi të cilat HERA ndërton punën e saj të gjatë në mbrojtjen e të drejtave të njeriut dhe përfshirjes sociale. Kjo është arsyeja pse HERA i mbështet plotësisht këto parime dhe mbetet fuqimisht e përkushtuar ndaj procesit të promovimit të integritetit dhe kohezionit institucional në sektorin e shoqërisë civile”, vuri në dukje Iva Mihajlovska, nga HERA.

Në periudhën e ardhshme do të mbahen edhe dy punëtori me përfituesit e granteve të Civika mobilitas për të përgatitur një kornizë pjesëmarrëse për monitorimin e Kodit dhe më pas ta përshtatin atë gradualisht. Në këtë kontekst, organizatat duhet ta shohin llogaridhënien si një proces mësimor afatgjatë dhe të vazhdueshëm, përmes të cilit ato jo vetëm që mund të përmirësojnë besimin midis të gjithë palëve të interesuara, por edhe të arrijnë me më shumë sukses qëllimet dhe misionin e tyre.