Mbështetja shtetërore për shoqatat në nivel qendror në vitin 2025 e përqendruar në dy sektorë: çështjet sociale dhe kultura
Në vitin 2025, të ardhurat e organizatave të shoqërisë civile nga buxheti qendror arritën në 732.599.601 denarë, ose rreth 11,9 milionë euro. Prej tyre, 724.206.126 denarë u ndanë përmes thirrjeve publike, ndërsa 8.393.475 denarë u ndanë pa thirrje publike. Financimi shtetëror në nivel qendror përbënte 8% të të ardhurave të përgjithshme të organizatave të shoqërisë civile, krahasuar me 4% në vitin 2023.
Megjithatë, edhe pse shuma është dyfishuar krahasuar me dy vjet më parë, ajo mbetet e pamjaftueshme, ndërsa fondet vazhdojnë të përqendrohen në sektorët e çështjeve sociale dhe kulturës, të cilët përbëjnë 82% të të gjitha mjeteve të ndara në nivel qendror. Sa u përket përfituesve buxhetorë, shumën më të madhe të mjeteve e ka ndarë Ministria e Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë (MPSDR), gjithsej 463.821.837 denarë. Kjo përfaqëson rreth 63% të të gjitha mjeteve të ndara nga buxheti qendror. Në vendin e dytë renditet Ministria e Kulturës dhe Turizmit (MKT), me 136.747.069 denarë. Ndryshe nga vitet e mëparshme, pikërisht MPSDR-ja dhe MKT-ja i kanë rritur fondet e tyre. Në rastin e MPSDR-së, fondet janë rritur pothuajse katërfish për shkak të shërbimeve sociale. Më shumë hollësi gjeni më poshtë.
Granti më i lartë nga buxheti qendror në vitin 2025 ishte 34.232.104 denarë. Ai u nda nga Ministria e Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë, e cila ndau edhe grantin më të ulët, në vlerë prej 5.740 denarësh. Ndër grantet më të larta të ndara nga institucionet e tjera janë ato të Ministrisë së Vetëqeverisjes Lokale, Ministrisë së Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave, si dhe Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit. Më shumë hollësi gjeni më poshtë.
Në buxhetin e rishikuar të Republikës së Maqedonisë së Veriut për vitin 2026 („Gazeta Zyrtare“ nr. 174/26), në zërin buxhetor 463 – transferta për organizatat joqeveritare, janë planifikuar 878.088.000 denarë, ose 14,2 milionë euro. Kjo është më shumë se në vitet e mëparshme, por megjithatë, 816.825.000 denarë, ose 93% e mjeteve të planifikuara, janë dedikuar për MPSDR-në. Edhe pse Ministria e Kulturës dhe Turizmit, Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave, si dhe Ministria e Ekonomisë dhe Punës ndajnë mjete për shoqata dhe fondacione, ato nuk i planifikojnë këto mjete në zërin buxhetor 463, por në zëra të tjerë buxhetorë. Kjo e vështirëson ndjekjen e mjeteve dhe ua pamundëson organizatave planifikimin e duhur të aktiviteteve të tyre programore. Ministria e Drejtësisë dhe Ministria e Sportit kanë planifikuar gjithashtu mjete, por ato u ndahen partive politike, federatave sportive dhe sportistëve. Këto mjete nuk përfshihen në këtë pasqyrë, pasi partitë politike përjashtohen nga Ligji për Shoqatat dhe Fondacionet (LSHF), ndërsa veprimtaria e organizatave sportive rregullohet veçmas me Ligjin për Sportin. Ato ndjekin mënyra krejtësisht të ndryshme financimi, të lidhura me kritere të veçanta për sukseset sportive dhe organizimin e garave.
Financimi shtetëror në nivel komunal
Në vitin 2025, komunat ndanë gjithsej 113.391.994 denarë për organizatat e shoqërisë civile, ose rreth 1,8 milionë euro. Mjetet më të mëdha u ndanë në Rajonin Jugperëndimor, 21.287.045 denarë, dhe në Rajonin Juglindor, 20.815.226 denarë. Më pas vijojnë Rajoni i Pellagonisë me 16.626.238 denarë, Rajoni i Shkupit me 16.383.132 denarë, Rajoni i Vardarit me 13.991.633 denarë dhe Rajoni Lindor me 10.581.690 denarë. Mjetet më të pakta u ndanë në Rajonin e Pollogut, 8.606.400 denarë, dhe në Rajonin Verilindor, 5.100.630 denarë.
Ndër komunat, më së shumti mjete ndanë Ohri, me 14.221.045 denarë, dhe Manastiri, me 12.986.800 denarë. Së bashku, ato ndanë pothuajse një të katërtën e të gjitha mjeteve komunale për organizatat e shoqërisë civile. Vetëm Ohri përbën dy të tretat e mjeteve të ndara në Rajonin Jugperëndimor. Në listë renditet lart edhe Dojrani, një nga komunat më të vogla në vend, me 6.475.966 denarë. Pas tij vijojnë Gostivari me 6.327.000 denarë, Velesi me 5.687.000 denarë, Shtipi me 5.547.190 denarë, Gjevgjelia me 4.494.910 denarë dhe Strumica me 4.228.200 denarë. Në Shkup, shumat më të mëdha i ndanë komunat Qendër (4.100.000 denarë), Gazi Babë (3.970.000 denarë), Aerodrom (2.100.000 denarë) dhe Gjorçe Petrov (2.019.185 denarë).
Në total, mbështetja shtetërore për shoqatat në nivel qendror dhe lokal në vitin 2025 arriti në 845.991.595 denarë, ose rreth 13,7 milionë euro. Mjetet e ndara në nivel lokal nga komunat përbënin vetëm 13% të mbështetjes së përgjithshme shtetërore të ndarë.
Edhe këtë vit, ashtu si në vitet e mëparshme, pavarësisht rritjes, financimi shtetëror mbetet shumë larg objektivit që ai të përbëjë 30% të të ardhurave të organizatave të shoqërisë civile. Përqendrimi i lartë i mjeteve në një ministri të vetme dhe ndarja e mjeteve pa thirrje publike transparente dhe llogaridhënëse tregojnë se reforma e financimit shtetëror është më e nevojshme se kurrë. Kjo reformë duhet të sigurojë më shumë transparencë, llogaridhënie dhe efikasitet në shpenzimin e parasë publike.
Njëkohësisht, në vitin 2025 u riaktivizua procesi i ndërprerë prej kohësh për ndryshimin e Ligjit për Shoqatat dhe Fondacionet (LSHF). Ministria e Drejtësisë formoi një grup pune ku morën pjesë organizata të shoqërisë civile, përmes rrjeteve dhe platformave, si dhe përmes Këshillit për Bashkëpunim ndërmjet Qeverisë dhe Shoqërisë Civile. Në grup morën pjesë edhe përfaqësues të institucioneve publike dhe të komunitetit akademik. Projektligji u publikua në Regjistrin Elektronik Kombëtar të Rregulloreve (ENER), ku u dorëzuan rreth 130 komente. Propozimet synonin forcimin e pjesëmarrjes qytetare, rritjen e transparencës së organizatave dhe reformimin e kornizës së mbështetjes financiare për organizatat, përfshirë krijimin e një fondi garantues. Megjithatë, teksti përfundimtar i ligjit ende nuk është publikuar, prandaj mbetet e paqartë se cilat propozime të shoqërisë civile do të pranohen dhe kur do të miratohet ligji i ri.
Lexoni më shumë informacion për financimin shtetëror.
Ne avokojmë për reformën e financimit shtetëror të organizatave të shoqërisë civile!
