Organizatat e Shoqërisë Civile propozojnë zgjidhje për politika dhe shërbime më të mira lokale

Organizatat e shoqërisë civile – përfituese të programit Civica Mobilitas – kanë formuluar dhe dorëzuar propozimet e tyre tek kandidatët në zgjedhjet lokale 2025. Propozimet synojnë përmirësimin e transparencës, llogaridhënies, pjesëmarrjes qytetare, cilësisë së shërbimeve publike lokale, si dhe sigurimin e financimit për organizatat e shoqërisë civile.

Secili prej këtyre aspekteve është i elaboruar më poshtë, me propozime dhe rekomandime konkrete të bazuara në përvojën e organizatave në komunitetet lokale.

1) Pjesëmarrja Qytetare

Shumica e propozimeve kërkojnë një përfshirje më sistematike të qytetarëve në vendimmarrje: dëgjime publike të rregullta në fazën e hershme (projekt-dokumente), forume tremujore sipas lagjeve, këshilla funksionale (rinorë, për kulturë, për siguri), anketa/konsultime online dhe procedura të qarta për përgjigje ndaj iniciativave të paraqitura. Kërkohet që komunat të publikojnë paraprakisht planet dhe afatet e konsultimeve, me përmbledhje të mendimeve të pranuara dhe arsyetim për ato që janë marrë parasysh.

2) Shërbimet Publike dhe Sociale

Organizatat kërkojnë shërbime më të aksesueshme dhe të integruara për grupet e cenueshme: qendra sociale lokale dhe qasje “një sportel”, shërbime komunitare (kujdes në shtëpi, qendra ditore), mediatorë shëndetësorë dhe ekipe mobile, si dhe koordinim më të mirë me qendrat për punë sociale dhe shkollat. Theksohet nevoja për linja të vogla, por të qëndrueshme buxhetore komunale për këto shërbime dhe kritere transparente për ndarjen/kontraktimin e tyre.

3) Kultura, Rinia dhe Sporti

Kërkohen hapësira të hapura për të rinjtë dhe kulturën (qendra rinore/kulturore, programe klubesh, mikro-grante për iniciativa lokale). Propozimet theksojnë rëndësinë e vazhdimësisë (programe gjatë gjithë vitit, jo vetëm “projekte”) dhe planifikimit të përbashkët me organizatat rinore, klubet sportive dhe skenën kulturore. Përmenden gjithashtu lokacione të sigurta dhe të aksesueshme, si dhe thirrje publike të shpallura me kohë.

4) Transparenca dhe Llogaridhënia

Një numër i konsiderueshëm propozimesh lidhen me të dhënat e hapura: publikimin e buxheteve të lexueshme, regjistrat e prokurimeve publike (me vizualizime të thjeshta), kontratat dhe raportet e zbatimit të publikuara, regjistrat e donatorëve/përfituesve, si dhe raportet vjetore komunale “çfarë arritëm/çfarë jo dhe pse”. Kërkohen gjithashtu rregulla të qarta për parandalimin e konfliktit të interesit dhe afate të detyrueshme për përgjigje ndaj kërkesave për informata.

5) Financimi i OShC-ve dhe Mbështetja e Iniciativave Lokale

Organizatat insistojnë për thirrje komunale transparente dhe të parashikueshme me kritere të qarta, sistem pikëzimi dhe rezultate të publikuara; mbështetje institucionale shumëvjeçare për shërbimet më relevante; ndihmë mentorimi dhe teknike (buxhetim, monitorim); si dhe fonde të vogla dhe të shpejta për veprime qytetare me aplikim dhe raportim të thjeshtuar.

6) Mjedisi dhe Klima

Propozimet përfshijnë menaxhimin e mbeturinave (ndarje, riciklim, pika grumbullimi, edukim), gjelbërim dhe mikro-parqe, aksione lokale pastrimi, stacione publike për matjen e cilësisë së ajrit dhe prokurime publike të gjelbra. Theksohet nevoja për partneritete me shkolla dhe komunitetin, si dhe fushata me rezultate të matshme.

7) Infrastruktura dhe Transporti

Theksi vihet tek rrugët e sigurta për këmbësorë dhe biçiklistë, transporti publik i përmirësuar, parkimi i rregulluar, ndriçimi i rrugëve dhe mirëmbajtja e hapësirave publike. Shumë propozime kërkojnë planifikim urban me vizualizime publike dhe “testim” të zgjidhjeve (pilot-projekte për rrugë të mbyllura për këmbësorë, zona parkimi të kufizuara në kohë).

8) Grupet e Margjinalizuara dhe Mosdiskriminimi

Kërkohen masa të synuara për Romët, personat me aftësi të kufizuara, personat LGBTI dhe grupet e tjera të cenueshme: aksesueshmëri e objekteve/shërbimeve, ndërmjetësim me institucionet, ndihmë juridike dhe praktika antisdiskriminuese në shkolla dhe administratën lokale. Element kyç është trajnimi i stafit dhe caktimi i pikave të kontaktit.

9) Arsimi dhe Shëndetësia

Në nivel lokal propozohen programe parandaluese, mbështetje psikosociale në shkolla, edukim shëndetësor, përmirësim i infrastrukturës shkollore dhe bashkëpunim mes shkollave, qendrave për punë sociale dhe OShC-ve lokale.

10) Barazia Gjinore dhe Mbrojtja nga Dhuna

Propozimet përfshijnë mekanizma lokalë për parandalim dhe mbështetje (këshilla, protokolle, strehimore/mekanizma referimi), masa për higjienën menstruale në shkolla dhe programe për fuqizimin ekonomik të grave, përfshirë prindërit e vetëm. Kërkohet koordinim i vazhdueshëm me institucionet qendrore dhe fondet.

11) Digjitalizimi dhe të Dhënat e Hapura

Propozohen shërbime online (e-kërkesa, e-konsultime, e-aplikime), panele publike me të dhëna të hapura (buxhet, prokurime, subvencione) dhe platforma të thjeshta për ndjekjen e realizimit të premtimeve dhe projekteve.

12) Partneritetet dhe Trupat Lokale

Shumë propozime kërkojnë grupe pune të formalizuara, memorandume me institucionet dhe takime të rregullta koordinuese me shkolla, shëndetësi, ndërmarrje publike dhe sektorin e biznesit, për të shmangur përsëritjet dhe për të përshpejtuar zbatimin.