Lajme nga organizatat qytetare

  • FORMOHET RRJETI PËR REFORMA NË ARSIMIN E LARTË

    NĂ« kuadĂ«r tĂ« projektit “PĂ«rfaqĂ«sim pĂ«r zhvillim gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s”, i mbĂ«shtetur financiarisht nga Qeveria e ZvicrĂ«s pĂ«rmes programit CIVIKA Mobilitas, Ă«shtĂ« formuar njĂ« rrjet joformal ekspertĂ«sh, i quajtur „KLASTER 3 dhe reformat nĂ« arsimin e lartĂ«â€œ.
    Forumi pĂ«r Politika tĂ« Arsyeshme (FRP), sĂ« bashku me Institutin pĂ«r Shkenca Sociale dhe Humane – Shkup (ISHSH-S) dhe Institutin Ballkanik pĂ«r BashkĂ«punim Rajonal (BIRC), qĂ« e realizojnĂ« kĂ«tĂ« projekt, informojnĂ« se Rrjeti do tĂ« punojĂ« nĂ« pĂ«rgatitjen e analizave, raporteve monitoruese dhe politikave tĂ« propozuara, me fokus nĂ« lidhjen ndĂ«rsektoriale midis ekonomisĂ« dhe arsimit.
    Rrjeti pĂ«rfaqĂ«son njĂ« ndĂ«rthurje tĂ« pĂ«rfaqĂ«suesve nga sektorĂ«t e arsimit tĂ« lartĂ«, shkencĂ«s, komunitetit start-up dhe komunitetit sipĂ«rmarrĂ«s, dhomat e tregtisĂ«, si dhe sektori i kulturĂ«s nĂ« fushĂ«n e industrive kreative, vendimmarrĂ«s nĂ« sektorĂ«t pĂ«rkatĂ«s tĂ« politikave tĂ« Klasterit 3 pĂ«r reforma.NĂ« takimin themelues, anĂ«tarĂ«t e rrjetit u pajtuan pĂ«r nevojĂ«n e reformave gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se nĂ« arsim dhe u angazhuan qĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« vullnetare tĂ« mbĂ«shtesin qĂ«ndrimet dhe rekomandimet e sjella brenda rrjetit dhe projektit “PĂ«rfaqĂ«sim pĂ«r zhvillim gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s”, nĂ«se ato janĂ« nĂ« pĂ«rputhje me qĂ«ndrimet e tyre.
    Gjatë takimit u përcaktuan gjithashtu objektivat e rrjetit, parimet e punës, mënyra e rrjetëzimit dhe e vendimmarrjes. Po ashtu, u miratua edhe rregullorja dhe udhëzimet e punës, me të cilat përcaktohen parimet dhe mënyrat e rrjetëzimit.
    Siç informojnĂ« organizatat partnere qĂ« e realizojnĂ« projektin “PĂ«rfaqĂ«sim pĂ«r zhvillim gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s”, qĂ«llimi i Rrjetit Ă«shtĂ« avokimi pĂ«r politika qĂ« do tĂ« çojnĂ« nĂ« harmonizim thelbĂ«sor tĂ« politikave arsimore dhe shkencore-kĂ«rkimore tĂ« MaqedonisĂ« sĂ« Veriut me parimet e Procesit tĂ« BolonjĂ«s.
    “NĂ« kuadĂ«r tĂ« objektivave tĂ« Rrjetit janĂ« paraparĂ« hartimi i politikave tĂ« propozuara pĂ«r decentralizimin e sferĂ«s akademike, nga pĂ«rmbajtjet dhe stilet mĂ«simore, deri te eksperimentimi me forma dhe mundĂ«si tĂ« internacionalizimit, pĂ«rmes tĂ« drejtĂ«s pĂ«r tĂ« njohur dhe mos njohur diplomat dhe pĂ«r tĂ« vendosur kritere tĂ« veta pĂ«r pĂ«rzgjedhje nĂ« tituj. Detaji tekniko-burokratik nuk duhet tĂ« jetĂ« mbi thelbin dhe vlerat, dhe kĂ«to nuk duhet tĂ« sakrifikohen nĂ« emĂ«r tĂ« mekanizmave tĂ« menaxhimit qĂ« gjithmonĂ« janĂ« subjekt i adaptimit,” thuhet nĂ« njoftimin e organizatave.
    Gjithashtu, pĂ«rmes Rrjetit promovohen pĂ«rkushtimi ndaj vlerĂ«s themelore nga e cila ka dalĂ« Procesi i BolonjĂ«s pĂ«rmes KonventĂ«s sĂ« LisbonĂ«s pĂ«r njohjen e diplomave.“Rrjeti duhet tĂ« hartojĂ« politika pĂ«r lidhjen e tĂ« gjitha fushave dhe disiplinave akademike me ekonominĂ«, nga zhvillimi teknologjik deri te kultura si industri kreative, si dhe tĂ« ndĂ«rtojĂ« lidhje tĂ« ngushta midis komunitetit akademik dhe biznesit, ndĂ«r tĂ« tjera pĂ«rmes projekteve pilot si iniciativa start-up qĂ« dalin nga punĂ«tori apo takime tĂ« organizuara nga Rrjeti, e tĂ« ngjashme,” informojnĂ« organizatat.
    PĂ«rndryshe, qĂ«llimi kryesor i projektit “PĂ«rfaqĂ«sim pĂ«r zhvillim gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s” Ă«shtĂ« tĂ« kontribuojĂ« nĂ« njĂ« arsim tĂ« lartĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« dhe mĂ« cilĂ«sor, tĂ« integruar thellĂ«sisht nĂ« rrjedhat ekonomike nĂ« shtet dhe jashtĂ« tij, ku kĂ«rkimi dhe shkenca do tĂ« shndĂ«rrohen nĂ« sektorin real dhe do tĂ« jenĂ« pjesĂ« e pandashme e ndĂ«rtimit tĂ« politikave publike nĂ« shtet, ku tĂ« rinjtĂ« studentĂ« tĂ« suksesshĂ«m do tĂ« gjejnĂ« strehĂ« tĂ« sigurt akademiko-ekonomike, dhe nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ulet largimi i trurit.

    Teksti Ă«shtĂ« zhvilluar nĂ« kuadĂ«r tĂ« projektit “PĂ«rfaqĂ«sim pĂ«r zhvillim gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s”, i mbĂ«shtetur financiarisht nga Qeveria e ZvicrĂ«s pĂ«rmes programit Civica Mobilitas.
    Përmbajtja e këtij teksti është përgjegjësi e vetme e Forumit për Politika të Arsyeshme, IOHN dhe BIRC dhe në asnjë mënyrë nuk mund të konsiderohet se pasqyron pikëpamjet e Qeverisë së Zvicrës, Civica Mobilitas ose organizatave të saj zbatuese.

  • KE: TË FORCOHET ROLI I OSHC-VE NË VENDIMMARRJE

    “Organizatat e shoqĂ«risĂ« civile luajnĂ« njĂ« rol kyç nĂ« forcimin e vetĂ«dijes mbi rĂ«ndĂ«sinĂ« e integrimit nĂ« BE’’, thotĂ« Besa Kadriu, profesore e tĂ« DrejtĂ«s Administrative dhe ShĂ«rbimit Publik nĂ« Universitetin e EvropĂ«s Juglindore.NdĂ«rkaq, sipas Gyner Basha Nebiu nga organizata ANTICO, “shoqĂ«ria civile luan njĂ« rol thelbĂ«sor nĂ« forcimin e lidhjes midis institucioneve shtetĂ«rore dhe qytetarĂ«ve gjatĂ« procesit tĂ« integrimit nĂ« Bashkimin Evropian. Merita Zulfiu Alili, profesore universitare, nĂ« kuadĂ«r tĂ« angazhimit tĂ« saj nĂ« “Rrjetin e Grave nĂ« ShkencĂ«â€ thekson rĂ«ndĂ«sinĂ« e edukimit tĂ« hershĂ«m nĂ« formĂ«simin e interesit tĂ« vajzave tĂ« reja pĂ«r shkencĂ«n. “ShoqĂ«ria civile Ă«shtĂ« njĂ« aktor kyç nĂ« informimin e qytetarĂ«ve pĂ«r pĂ«rfitimet dhe sfidat qĂ« lidhen me integrimin nĂ« BE. Ajo realizon fushata ndĂ«rgjegjĂ«suese dhe ofron trajnime pĂ«r tĂ« ndihmuar qytetarĂ«t tĂ« kuptojnĂ« rĂ«ndĂ«sinĂ« e kĂ«tij procesi”, thotĂ« Abdulla Azizi, profesor dhe dekan i Fakultetit tĂ« Shkencave Sociale BashkĂ«kohore nĂ« Universitetin e EvropĂ«s Juglindore
    Autore: Genta Abdiji
    Organizatat e shoqërisë civile (OSHC) në Maqedoninë e Veriut funksionojnë në një mjedis përgjithësisht mundësues, vlerëson Brukseli. Megjithatë, në raportin e Komisionit Evropian (KE) për progresin e vendit në rrugën evropiane thuhet se qeveria duhet ta integrojë shoqërinë civile në fushat prioritare dhe në aktivitetet e konsultimit.
    “Kornizat ekzistuese ligjore dhe financiare duhet tĂ« ndryshohen dhe tĂ« zbatohen, veçanĂ«risht pĂ«r tĂ« siguruar mekanizma tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m pĂ«r ofrimin e financimit publik transparent pĂ«r OSHC-tĂ«. PĂ«rpjekje urgjente nevojiten pĂ«r tĂ« rifilluar aktivitetet e KĂ«shillit pĂ«r BashkĂ«punim midis QeverisĂ« dhe ShoqĂ«risĂ« Civile”, rekomandon Komisioni Evropian.
    OSHC-të, rol kyç në procesin integrues
    “Organizatat e shoqĂ«risĂ« civile luajnĂ« njĂ« rol kyç nĂ« forcimin e vetĂ«dijes mbi rĂ«ndĂ«sinĂ« e integrimit nĂ« BE’’, thotĂ« Besa Kadriu, profesore e tĂ« DrejtĂ«s Administrative dhe ShĂ«rbimit Publik nĂ« Universitetin e EvropĂ«s Juglindore.

    Ajo thekson se ato kontribuojnë nëpërmjet informimit, edukimit dhe mobilizimit të qytetarëve, duke organizuar fushata informuese dhe trajnime për përfitimet dhe sfidat e integrimit.
    Sipas saj, këto organizata gjithashtu monitorojnë dhe vlerësojnë politikat publike për të siguruar që ato përputhen me standardet që kërkon BE-ja.
    Puna e tyre për promovimin e vlerave evropiane si barazia, sundimi i ligjit dhe transparenca është thelbësore për procesin e integrimit.
    OSHC-të, ndikim më të madh në ndërgjegjësimin publik
    Raport i fundit i “Projektit tĂ« DrejtĂ«sisĂ« BotĂ«rore” rendit MaqedoninĂ« e Veriut tĂ« 67-Ă«n nga 142 vende pĂ«r respektimin e sundimit tĂ« ligjit, duke theksuar nevojĂ«n pĂ«r tĂ« pĂ«rmirĂ«suar hapĂ«sirĂ«n qĂ« OSHC-tĂ« kanĂ« pĂ«r tĂ« ndikuar mĂ« fuqishĂ«m nĂ« ndĂ«rgjegjĂ«simin publik.
    Këto të dhëna dhe raporte tregojnë qartë se shoqëria civile në Maqedoninë e Veriut luan një rol të rëndësishëm në përgatitjen e vendit për integrimin në BE, përmes avokimit, edukimit publik dhe krijimit të një kulture të qëndrueshme qytetare.
    Shoqëria civile, urë lidhëse mes qeverisë dhe qytetarëve
    Sipas Gyner Basha Nebiu nga organizata ANTICO, “ShoqĂ«ria civile luan njĂ« rol thelbĂ«sor nĂ« forcimin e lidhjes midis institucioneve shtetĂ«rore dhe qytetarĂ«ve gjatĂ« procesit tĂ« integrimit nĂ« Bashkimin Evropian (BE).

    “NĂ« shĂ«rbejmĂ« si lidhje mes qytetarĂ«ve dhe institucioneve duke rritur ndĂ«rgjegjĂ«simin, promovuar transparencĂ«n dhe krijuar mundĂ«si pĂ«r pjesĂ«marrje demokratike. Kjo qasje siguron qĂ« procesi i integrimit tĂ« jetĂ« mĂ« gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s, i besueshĂ«m dhe i pĂ«rshtatur me standardet evropiane”, thekson Basha Nebiu.
    Të fuqizohet edukimi i hershëm
    Merita Zulfiu Alili, profesore universitare, nĂ« kuadĂ«r tĂ« angazhimit tĂ« saj nĂ« “Rrjetin e Grave nĂ« ShkencĂ«â€ thekson rĂ«ndĂ«sinĂ« e edukimit tĂ« hershĂ«m nĂ« formĂ«simin e interesit tĂ« vajzave tĂ« reja pĂ«r shkencĂ«n.

    “Fillimisht, Ă«shtĂ« e domosdoshme tĂ« fuqizohet edukimi i hershĂ«m, duke prezantuar shkencĂ«n si njĂ« fushĂ« tĂ« arritshme dhe interesante pĂ«rmes programeve mĂ«simore gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se dhe aktiviteteve jashtĂ«shkollore. NjĂ« tjetĂ«r hap kyç Ă«shtĂ« promovimi i modeleve tĂ« suksesshme femĂ«rore nĂ« shkencĂ«, pĂ«rmes fushatave mediatike dhe eventeve qĂ« frymĂ«zojnĂ« vajzat e reja tĂ« ndjekin pasionet e tyre. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, pĂ«rmirĂ«simi i qasjes ndaj informacionit mbi karrierat shkencore dhe ndĂ«rlidhja e mundĂ«sive lokale me ato evropiane pĂ«rmes partneriteteve me BE-nĂ« mund tĂ« nxisin mĂ« shumĂ« vajza tĂ« angazhohen nĂ« kĂ«tĂ« fushĂ«â€, vlerĂ«son Zulfiu Alili.
    OSHC-të, monitorim i  politikave publike
    Abdulla Azizi, profesor dhe dekan i Fakultetit të Shkencave Sociale Bashkëkohore në Universitetin e Evropës Juglindore, shprehet se organizatat e shoqërisë civile (OSHC) kanë një rol thelbësor në rritjen e ndërgjegjësimit publik lidhur me integrimin në Bashkimin Evropian.
    “ShoqĂ«ria civile Ă«shtĂ« njĂ« aktor kyç nĂ« informimin e qytetarĂ«ve pĂ«r pĂ«rfitimet dhe sfidat qĂ« lidhen me integrimin nĂ« BE. Ajo realizon fushata ndĂ«rgjegjĂ«suese dhe ofron trajnime pĂ«r tĂ« ndihmuar qytetarĂ«t tĂ« kuptojnĂ« rĂ«ndĂ«sinĂ« e kĂ«tij procesi,” shprehet Azizi.

    Azizi vë në dukje gjithashtu se OSHC-të janë të përfshira në monitorimin dhe vlerësimin e politikave publike që ndikojnë në integrimin evropian.
    “Organizatat joqeveritare gjithashtu lobojnĂ« pĂ«r reforma tĂ« nevojshme dhe promovojnĂ« vlerat evropiane si barazia, transparenca dhe shteti i sĂ« drejtĂ«s,” thotĂ« ai.
    Përmirësimi i bashkëpunimit mes shoqërisë civile dhe institucioneve të administratës publike
    “PĂ«rmirĂ«simi i bashkĂ«punimit mund tĂ« fillojĂ« me forcimin e mekanizmave tĂ« formalizuar pĂ«r dialog, si kĂ«shillat e pĂ«rbashkĂ«ta dhe forumet konsultative’’, thotĂ« Besa Kadriu, profesore.
    Sipas saj, angazhimi i organizatave në hartimin dhe zbatimin e politikave është një hap i rëndësishëm për të siguruar që zëri i qytetarëve të jetë i pranishëm në vendimmarrje.
    Bashkëpunimi i ngushtë me institucionet publike ndihmon në realizimin e një politikbërjeje të bazuar në transparencë dhe llogaridhënie.
    Azizi ndërkaq thekson rëndësinë e forcimit të kapaciteteve të shoqërisë civile për shfrytëzimin e burimeve financiare.
    “OSHC-tĂ« duhet tĂ« rrisin kapacitetet e tyre pĂ«r tĂ« menaxhuar projekte tĂ« financuara nga BE-ja dhe tĂ« kenĂ« njĂ« menaxhim mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« burimeve. Ky Ă«shtĂ« njĂ« element kyç pĂ«r tĂ« siguruar qĂ« organizatat tĂ« mund tĂ« aplikojnĂ« pĂ«r fondet e BE-sĂ« dhe tĂ« realizojnĂ« projekte tĂ« suksesshme,” thotĂ« ai.
    Kontributi i shoqërisë civile në përmirësimin e procesit të politikëbërjes në shoqëritë multi-etnike
    ‘’ShoqĂ«ria civile ka njĂ« rol tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« forcimin e urave midis komuniteteve dhe nĂ« promovimin e dialogut ndĂ«r-etnik’’, thotĂ« Besa Kadriu, profesore.
    Sipas saj, shoqëria civile avokon për politika përfshirëse që respektojnë barazinë dhe të drejtat e njeriut, duke organizuar trajnime për tolerancë duke rritur vetëdijen mbi çështjet ndër-etnike. Shoqëria civile gjithashtu ndihmon në zbatimin e të drejtave të pakicave dhe identifikimin e boshllëqeve, duke mundësuar hapësira të reja për përmirësime në politikëbërje.
    Qeveria, fonde buxhetore për OSHC-të
    Qeveria në programin e saj për vitin 2024-2028 zotohet se do të sigurojë fonde buxhetore për të mbështetur organizatat civile me qëllim zhvillimin cilësor të shoqërisë civile.
    “QĂ«llimi i fondit tĂ« garancisĂ« do tĂ« jetĂ« mbĂ«shtetja financiare pĂ«r organizatat civile qĂ« aplikojnĂ« dhe janĂ« fituese tĂ« projekteve nga fondet evropiane dhe tĂ« tjera, siç janĂ« fondet IPA, Horizon Europe, Climate-KIC, InvestEU, Digital Europe dhe tĂ« tjera, pĂ«r tĂ« cilat kĂ«rkohet njĂ« pĂ«rqindje pjesĂ«marrjeje, pra bashkĂ«financim”, thuhet nĂ« programin e qeverisĂ«.
    Sipas qeverisë, përmes futjes së mjeteve digjitale në punën dhe bashkëpunimin me sektorin e OJQ-ve, do të funksionalizohet portali për bashkëpunim me shoqërinë civile, i cili do të shërbejë si një qendër burimore online. Do të realizohet një reformë gjithëpërfshirëse e sistemit të sponsorizimeve për organizatat që kryejnë aktivitete publike, e cila do të nënkuptojë organizata civile të forcuara, si dhe mekanizma të qëndrueshëm, të hapur dhe transparentë për dhënien e donacioneve dhe sponsorizimeve.

    Ky tekst Ă«shtĂ« prodhuar si pjesĂ« e projektit “Mediat pĂ«r BE” i zbatuar nga EUROTHINK dhe partnerĂ«t ALDA dhe BIRC, i mbĂ«shtetur financiarisht nga BE. QĂ«ndrimet e shprehura nĂ« tekst janĂ« pĂ«rgjegjĂ«si vetĂ«m e autorit dhe EUROTHINK-ut dhe nuk pasqyrojnĂ« qĂ«ndrimet dhe pikĂ«pamjet e Bashkimit Evropian.
                                                   

  • PUNËSIMI I FEMRAVE NË RMV MBETET NËN NIVELIN E BE-SË

    NĂ« total nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut, vetĂ«m 292 168 gra janĂ« tĂ« punĂ«suara, qĂ« pĂ«rfaqĂ«son rreth 15,91% tĂ« popullsisĂ« sĂ« pĂ«rgjithshme. Kjo pĂ«rqindje e ulĂ«t e grave tĂ« punĂ«suara pĂ«rbĂ«n kambanĂ« alarmi pĂ«r autoritetet qĂ« tĂ« ndĂ«rmarrin masa pĂ«r tĂ« rritur pĂ«rfshirjen e grave nĂ« tregun e punĂ«s. PĂ«r tĂ« nxitur punĂ«simin e grave tĂ« margjinalizuara, Ă«shtĂ« thelbĂ«sore qĂ« ato tĂ« pajisen me aftĂ«si digjitale dhe tĂ« mbĂ«shteten pĂ«r t’u integruar nĂ« tregun e punĂ«s, thekson Shpresa Alija, profesore. “NĂ« MaqedoninĂ« e Veriut kemi njĂ« kornizĂ« tĂ« fortĂ« ligjore, por çështja shpesh qĂ«ndron nĂ« zbatimin e kĂ«tyre ligjeve. Ne kemi nevojĂ« pĂ«r mekanizma mĂ« tĂ« rreptĂ« pĂ«r tĂ« kontrolluar zbatimin dhe pĂ«r tĂ« vlerĂ«suar efikasitetin e tyre”, thotĂ« Teodora Mileska, aktiviste kombĂ«tare e OKB-sĂ« pĂ«r barazinĂ« gjinore. “Normat kulturore dhe stereotipet gjinore kanĂ« njĂ« ndikim tĂ« ndjeshĂ«m nĂ« vendimet dhe mundĂ«sitĂ« qĂ« u ofrohen grave nĂ« tregun e punĂ«s. PritshmĂ«ritĂ« tradicionale, si roli i grave si kujdestare kryesore tĂ« familjes, i kufizojnĂ« ato nĂ« ndjekjen e karrierĂ«s dhe zhvillimit profesionale”, thotĂ« Lumturije Mehmedi-Sinani, lehtĂ«suese Globale e Zhvillimit tĂ« KarrierĂ«s si dhe drejtoreshĂ« e QendrĂ«s sĂ« KarrierĂ«s nĂ« UEJL.
    Autore: Luisa Residi
    Në Maqedoninë e Veriut vetëm 37 379 gra janë regjistruar si të papuna, ndërsa një numër shumë më i madh, 440 453 gra konsiderohen joaktive në tregun e punës. Kategoria e grave joaktive përfshin ato që nuk janë as të regjistruara si të papuna në entin për punësim, gjë që sinjalizon një problem edhe më të thellë sesa papunësia.

    2023- Personat e papunĂ« dhe joaktivĂ« sipas gjinisĂ« – Gjinia FemĂ«rore

    Të papunë
    Joaktive

    Total
    37 379
    440 453

    Burimi:stat.gov.mk
    Në total në Maqedoninë e Veriut, vetëm 292 168 gra janë të punësuara, që përfaqëson rreth 15,91% të popullsisë së përgjithshme. Kjo përqindje e ulët e grave të punësuara përbën kambanë alarmi për autoritetet që të ndërmarrin masa për të rritur përfshirjen e grave në tregun e punës.
    Krahasimi me Bashkimin Evropian
    Në vitin 2024, norma mesatare e papunësisë së grave është rreth 6,1% në Bashkimin Evropian dhe 6,6% në eurozonë. Megjithatë, ndryshimet midis vendeve janë të ndjeshme, me norma më të ulëta në disa vende si Zvicra (2%) dhe më të larta në të tjera, si Italia (7,5%).
    Në Maqedoninë e Veriut, papunësia e grave është një problem i rëndësishëm, por normat e sakta ndryshojnë bazuar në burimet dhe periudhat kohore. Sipas të dhënave të fundit, papunësia e përgjithshme e grave në vend arrin mesatarisht rreth 15-18% për vitet e fundit. Krahasuar me burrat, gratë përballen me më shumë sfida në tregun e punës, veçanërisht në zonat rurale dhe për shkak të rolit të theksuar të kujdesit shtëpiak dhe kufizimeve shoqërore që ndikojnë në përfshirjen e tyre aktive në ekonomi.
    “GratĂ« tĂ« pajisen me aftĂ«si digjitale”
    PĂ«r tĂ« nxitur punĂ«simin e grave tĂ« margjinalizuara, Ă«shtĂ« thelbĂ«sore qĂ« ato tĂ« pajisen me aftĂ«si digjitale dhe tĂ« mbĂ«shteten pĂ«r t’u integruar nĂ« tregun e punĂ«s, thekson Shpresa Alija, profesore.

    “PĂ«rmes projekteve si TrajnerĂ«t e MĂ«simit Digjital GjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s tĂ« Universitetit dhe Biznesit (TMDGUB), u dĂ«shmua se njĂ« aleancĂ« mes universitetit, biznesit dhe komunitetit mund tĂ« krijojĂ« njĂ« ndikim tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m. GratĂ« qĂ« merren me biznes nĂ« zonat rurale, pĂ«r shembull, janĂ« fuqizuar pĂ«r tĂ« rritur vizibilitetin e tyre nĂ« treg dhe pĂ«r tĂ« pĂ«rdorur teknologjinĂ« nĂ« favor tĂ« tyre. NĂ« kĂ«tĂ« proces, mentorimi dhe krijimi i burimeve tĂ« qasshme, si videot tutoriale dhe udhĂ«zimet praktike, kanĂ« qenĂ« vendimtare pĂ«r tĂ« arritur kĂ«tĂ« qĂ«llim”, shton ajo.
    Alija thekson se një tjetër aspekt kyç për të mbështetur gratë e margjinalizuara është krijimi i besimit në përdorimin e sistemeve elektronike dhe mbrojtja nga rreziqet kibernetike. Përmes trajnimeve të fokusuara dhe mentorimit, ato kanë mësuar të realizojnë pagesa elektronike, të kryejnë porosi online dhe të promovojnë bizneset e tyre në platformat digjitale.
    “KĂ«to aftĂ«si jo vetĂ«m qĂ« i ndihmojnĂ« tĂ« jenĂ« mĂ« konkurruese nĂ« treg, por gjithashtu i fuqizojnĂ« pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar njĂ« tĂ« ardhme mĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme pĂ«r veten dhe komunitetin e tyre” shton ajo.
    Masa për inkurajimin e punësimit të grave nëpërmjet uljes së diskriminimit në vendin e punës
    Diskriminimi në vendin e punës shpeshherë nuk konsiderohet si një faktor tejet i rëndësishëm, por në realitet, ai ndikon drejtpërdrejt në nivelin e ulët të punësimit të grave. Shumë gra janë të detyruara të lënë vendin e tyre të punës për shkak të diskriminimit, ndërsa një pjesë tjetër hezitojnë të hyjnë në tregun e punës për shkak të frikës nga trajtimi i padrejtë. Për më tepër, hendeku i pagave përbën një pengesë shtesë, duke ndikuar negativisht në motivimin dhe pjesëmarrjen e grave në tregun e punës.
    “NĂ« MaqedoninĂ« e Veriut kemi njĂ« kornizĂ« tĂ« fortĂ« ligjore, por çështja shpesh qĂ«ndron nĂ« zbatimin e kĂ«tyre ligjeve. Ne kemi nevojĂ« pĂ«r mekanizma mĂ« tĂ« rreptĂ« pĂ«r tĂ« kontrolluar zbatimin dhe pĂ«r tĂ« vlerĂ«suar efikasitetin e tyre”, thotĂ« Teodora Mileska, aktiviste kombĂ«tare e OKB-sĂ« pĂ«r barazinĂ« gjinore.

    Ajo thekson gjithashtu se është thelbësore që gratë të edukohen për të drejtat e tyre në vendin e punës.
    “Shpesh, ata nuk janĂ« tĂ« vetĂ«dijshĂ«m se disa praktika gjatĂ« procesit tĂ« punĂ«simit ose nĂ« vendin e punĂ«s mund tĂ« konsiderohen diskriminuese, kĂ«shtu qĂ« ofrimi i kĂ«saj njohurie Ă«shtĂ« çelĂ«si pĂ«r fuqizimin e tyre,” shton ajo.
    Masa konkrete që BE ka ndërmarrë për të nxitur punësimin e grave
    Disa masa që BE-ja ka aplikuar në nxitjen e punësimit të grave janë:

    Direktiva për Lejen Prindërore dhe Kujdesin Familjar

    U miratua në vitin 2019 dhe kërkon që çdo prind të ketë të drejtë për të paktën 4 muaj leje prindërore, nga të cilët 2 muaj janë të patransferueshëm. Kjo nxit burrat të marrin pjesë në kujdesin familjar, duke lehtësuar kthimin e grave në punë.

    Programi Horizon Europe

    Financimi për gratë në kërkime dhe inovacion, duke përfshirë grante për projekte të drejtuara nga gra shkencëtare.

    Platforma “EURES” pĂ«r PunĂ«sim NdĂ«rkufitar

    Siguron informacione dhe mundësi punësimi për gratë në të gjithë BE-në.

    Fondi i BE-së për Kujdesin e Fëmijëve

    Financim për ndërtimin e qendrave të kujdesit për fëmijët dhe përmirësimin e cilësisë së tyre në vendet anëtare. Objektivi i BE-së është që të sigurohet kujdes për të paktën 33% të fëmijëve nën moshën 3 vjeç dhe 90% të atyre nga 3 deri në moshën e shkollës.

    Programi pĂ«r GratĂ« SipĂ«rmarrĂ«se (ËEgate)

    Një platformë online që ofron burime, mentorim dhe financim për gratë që duan të fillojnë ose zhvillojnë biznese.

    Transparenca e Pagave

    BE ka vendosur që kompanitë me më shumë se 250 punonjës të raportojnë publikisht mbi diferencat gjinore në paga, duke nxitur barazinë në vendin e punës.

    Projekti “Skills Agenda”

    Mbështet gratë në përvetësimin e aftësive të reja, veçanërisht në sektorët digjitalë dhe të gjelbër.

    Iniciativa për Gratë në Bujqësi

    Financim për gratë që duan të krijojnë biznese bujqësore ose të zhvillojnë aktivitete ekonomike në zonat rurale si dhe trajnime dhe asistencë teknike për gratë në sektorin bujqësor.
    Faktori kryesor i papunësisë së grave në RMV
    GjatĂ« dy dekadave tĂ« fundit, pĂ«rparimi i dukshĂ«m i grave nĂ« arritjet arsimore nĂ« nivel global nuk Ă«shtĂ« reflektuar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« barabartĂ« nĂ« pĂ«rmirĂ«simin e pozitĂ«s sĂ« tyre nĂ« tregun e punĂ«s. NĂ« shumĂ« rajone tĂ« botĂ«s, gratĂ«, krahasuar me burrat, kanĂ« mĂ« shumĂ« gjasa tĂ« mbeten tĂ« papuna dhe pĂ«rballen me mĂ« pak mundĂ«si pĂ«r t’u punĂ«suar. Edhe kur u jepet rasti pĂ«r tĂ« hyrĂ« nĂ« tregun e punĂ«s, shpesh ato janĂ« tĂ« detyruara tĂ« pranojnĂ« punĂ« me cilĂ«si mĂ« tĂ« ulĂ«t, shpesh tĂ« paguara mĂ« pak dhe me mĂ« pak siguri ekonomike.
    Një faktor tjetër i rëndësishëm që ndikon në këtë pabarazi është shpërndarja e pabarabartë e përkujdesjes dhe punëve të shtëpisë, të cilat në shumicën e rasteve mbeten përgjegjësi kryesisht e grave. Këto detyra, të cilat zakonisht nuk paguhen, krijojnë një barrë të madhe që ndikon negativisht në pjesëmarrjen e tyre në tregun e punës dhe në përparimin profesional.
    “Normat kulturore dhe stereotipet gjinore kanĂ« njĂ« ndikim tĂ« ndjeshĂ«m nĂ« vendimet dhe mundĂ«sitĂ« qĂ« u ofrohen grave nĂ« tregun e punĂ«s. PritshmĂ«ritĂ« tradicionale, si roli i grave si kujdestare kryesore tĂ« familjes, i kufizojnĂ« ato nĂ« ndjekjen e karrierĂ«s dhe zhvillimit profesional. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, mungesa e strukturave mbĂ«shtetĂ«se, si shĂ«rbimet pĂ«r kujdesin ndaj fĂ«mijĂ«ve, e bĂ«n tĂ« vĂ«shtirĂ« balancimin e pĂ«rgjegjĂ«sive familjare dhe profesionale”, thotĂ« Lumturije Mehmedi-Sinani, lehtĂ«suese Globale e Zhvillimit tĂ« KarrierĂ«s si dhe drejtoreshĂ« e QendrĂ«s sĂ« KarrierĂ«s nĂ« UEJL.

    Ajo shton se shoqĂ«ria jonĂ« ende pĂ«rballet me paragjykime qĂ« i shohin disa profesione si ‘role burrash’, duke e bĂ«rĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« pĂ«r gratĂ« hyrjen dhe avancimin nĂ« fusha si teknologjia, inxhinieria apo pozitat menaxheriale tĂ« larta.
    “Edhe kur gratĂ« arrijnĂ« tĂ« hyjnĂ« nĂ« kĂ«to profesione, shpesh pĂ«rballen me skepticizĂ«m pĂ«r aftĂ«sitĂ« e tyre, gjĂ« qĂ« ndikon negativisht nĂ« vetĂ«besimin e tyre dhe nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si perceptohen nga punĂ«dhĂ«nĂ«sit”, thotĂ« Mehmedi-Sinani.
    “MegjithatĂ«, kemi filluar tĂ« shohim pĂ«rparime tĂ« rĂ«ndĂ«sishme. GjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« gra po sfidojnĂ« kĂ«to stereotipe, duke u bĂ«rĂ« modele frymĂ«zimi pĂ«r brezat e ardhshĂ«m. Shembujt e tyre jo vetĂ«m qĂ« ndryshojnĂ« perceptimet shoqĂ«rore, por gjithashtu hapin rrugĂ«n pĂ«r njĂ« mjedis mĂ« tĂ« barabartĂ« dhe tĂ« drejtĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ«â€, shton ajo.
    Ky tekst Ă«shtĂ« prodhuar si pjesĂ« e projektit “Mediat pĂ«r BE” i zbatuar nga EUROTHINK dhe partnerĂ«t ALDA dhe BIRC, i mbĂ«shtetur financiarisht nga BE. QĂ«ndrimet e shprehura nĂ« tekst janĂ« pĂ«rgjegjĂ«si vetĂ«m e autorit dhe EUROTHINK-ut dhe nuk pasqyrojnĂ« qĂ«ndrimet dhe pikĂ«pamjet e Bashkimit Evropian.
                                                   

  • Apliko per trajnimet per Zhvillimi Personal  dhe PĂ«rgatitje pĂ«r punĂ« dhe avancimi nĂ« karrierĂ«

    SĂ« shpejti fillojmĂ« me modulin e trete dhe tĂ« katĂ«rt tĂ« inicijativĂ«s “Empower Her” me modulet 

    Zhvillimi Personal    dhe  Përgatitja për punë dhe avancimi në karrierë
    Bashkangjitu edhe ti
    Moduli 3: Zhvillimi Personal
    Dita 1: Vendosja e qëllimeve dhe menaxhimi i kohësPërshkrimi: Përmes punëtorive dhe aktiviteteve, pjesëmarrësit do të vendosin qëllime personale dhe profesionale. Ata do të mësojnë teknika efektive për menaxhimin e kohës për të përparësuar detyrat dhe për të arritur qëllimet.
    Dita 2: Vetëbesimi dhe aftësitë e komunikimitPërshkrimi: Ky aktivitet fokusohet në rritjen e vetëbesimit dhe përmirësimin e aftësive të komunikimit. Pjesëmarrësit do të marrin pjesë në role, ushtrime për të folur në publik dhe aktivitete për ndërtimin e vetëbesimit.
    Dita 3: Menaxhimi i stresit dhe mirëqeniaPërshkrimi: Pjesëmarrësit do të eksplorojnë teknika për menaxhimin e stresit, përfshirë ushtrime për vëmendje dhe relaksim. Ata gjithashtu do të mësojnë për mirëqenien e përgjithshme dhe rëndësinë e kujdesit për veten.

    Moduli 4: Përgatitja për punë dhe avancimi në karrierë
    Dita 1: Shkrimi i CV-së dhe letrës motivuese efektivePërshkrimi: Në këtë punëtori, pjesëmarrësit do të marrin udhëzime për krijimin e CV-ve dhe letrave motivuese tërheqëse. Ata do të kuptojnë si të theksojnë aftësitë dhe përvojat e tyre në mënyrë efektive.
    Dita 2: Aftësitë dhe teknikat për intervistëPërshkrimi: Pjesëmarrësit do të praktikojnë aftësitë për intervista, përfshirë përgjigjen ndaj pyetjeve të zakonshme dhe prezantimin me vetëbesim. Do të organizohen simulime të intervistave dhe sesione për komente.
    Dita 3: Ndërtimi i një rrjeti profesionalPërshkrimi: Do të organizohen ngjarje për rrjetëzim për të ndihmuar pjesëmarrësit të zgjerojnë kontaktet e tyre profesionale. Do të mësohet për rëndësinë e rrjetëzimit për avancimin në karrierë dhe do të marrin udhëzime për krijimin e lidhjeve domethënëse.

    Related

    Shuip Marku
    Share This Story, Choose Your Platform!

  • LetĂ«r e hapur drejtuar Mark Zuckerberg-ut nga verifikuesit e fakteve nĂ« mbarĂ« botĂ«n

    Rrjeti NdĂ«rkombĂ«tar i Verifikimit tĂ« Fakteve (International Fact-Checking Network) ka publikuar njĂ« letĂ«r tĂ« hapur drejtuar Mark Zuckerberg-ut, pronarit tĂ« kompanisĂ« teknologjike “Meta”, nĂ«n tĂ« cilĂ«n janĂ« rrjetet sociale Facebook, Instagram dhe Threads, nĂ« lidhje me deklaratĂ«n e fundit tĂ« Zuckerberg-ut se pĂ«r anulimin e programit pĂ«r verifikimin e fakteve nĂ« SHBA,
    Në këtë letër Rrjeti përkujton se qëllimi i programit në të cilin marrin pjesë organizata të pavarura dhe të verifikuara është zvogëlimi i dukshmërisë së përmbajtjeve të rrejshme pa i censuruar ato. Sipas gazetarëve kjo qasje ka kontribuar që përdoruesit të kenë informacion më të besueshëm, i cili është në pajtim me vlerat themelore të lirisë së fjalës.
    Në reagim shtohet se anulimi i programit mund ta rrisë përhapjen e dezinformatave, sidomos në momente politikisht të ndjeshme.
    “Komentet tuaja sugjerojnĂ« se verifikuesit e fakteve kanĂ« qenĂ« pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r censurimin edhe pse Meta nuk u dha kurrĂ« autorizim pĂ«r heqjen e pĂ«rmbajtjeve ose profileve. NjerĂ«zit nĂ« internet shpesh i fajĂ«sonin dhe keqtrajtonin verifikuesit e fakteve pĂ«r veprimet e Meta-s. Komentet tuaja tĂ« fundit padyshim qĂ« do t’i nxisin perceptimet e kĂ«tilla. Por realiteti Ă«shtĂ« se punonjĂ«sit e Meta-s vendosnin nĂ«se pĂ«rmbajtja tĂ« cilĂ«n verifikuesit e fakteve e kanĂ« shĂ«nuar si tĂ« rrejshme duhet tĂ« jetĂ« mĂ« pak e arrtitshme apo tĂ« etiketohet”, thuhet nĂ« letĂ«r.
    Fondacioni Metamorfozis, pjesë e të cilit është edhe Agjencia e Lajmeve Meta.mk, është nënshkrues i letrës dhe është pjesë e Rrjetit Ndërkombëtar për Verifikimin e Fakteve.

    I nderuar z. Zuckerberg,
    NĂ«ntĂ« vite mĂ« parĂ« ju shkruam pĂ«r dĂ«met reale qĂ« i shkaktojnĂ« informacionet e rrejshme nĂ« Facebook. Si pĂ«rgjigje tĂ« kĂ«saj Meta krijoi njĂ« program pĂ«r verifikimin e fakteve qĂ« ndihmoi pĂ«r mbrojtjen e miliona pĂ«rdoruesve nga mashtrimet dhe teoritĂ« e konspiracionit. KĂ«tĂ« javĂ« ju njoftuat se do t’i jepnit fund kĂ«tij programi nĂ« Shtetet e Bashkuara pĂ«r shkak tĂ« shqetĂ«simeve pĂ«r “censurĂ« tĂ« tepĂ«rt” – njĂ« vendim ky qĂ« e kĂ«rcĂ«non progresin e pothuajse njĂ« dekade tĂ« promovimit tĂ« informacionit tĂ« saktĂ« online.
    Programi i cili filloi nĂ« vitin 2016 ishte njĂ« hap i rĂ«ndĂ«sishĂ«m para pĂ«r nxitjen e saktĂ«sisĂ« faktike nĂ« internet. I ndihmoi njerĂ«zit qĂ« tĂ« kenĂ« njĂ« pĂ«rvojĂ« pozitive nĂ« Facebook, Instagram dhe Threads duke e reduktuar pĂ«rhapjen e informacionit tĂ« rremĂ« dhe manipulues nĂ« pĂ«rmbajtjet e tyre. Ne besojmĂ« – por kĂ«tĂ« e tregojnĂ« edhe tĂ« dhĂ«nat – se shumica e njerĂ«zve nĂ« mediat sociale kĂ«rkojnĂ« informacion tĂ« besueshĂ«m pĂ«r tĂ« marrĂ« vendime pĂ«r jetĂ«n e tyre dhe pĂ«r tĂ« pasur ndĂ«rveprime tĂ« mira me miqtĂ« dhe familjarĂ«t e tyre. QĂ«llimi ishte qĂ« pĂ«rdoruesit tĂ« informohen pĂ«r informacionet e rrejshme me qĂ«llim qĂ« tĂ« ngadalĂ«sohet pĂ«rhapja e tyre, pa i censuruar ato. Verifikuesit e fakteve e mbĂ«shtesin fuqimisht lirinĂ« e fjalĂ«s dhe kĂ«tĂ« e kemi thĂ«nĂ« disa herĂ«, pĂ«rfshirĂ« kĂ«tu edhe nĂ« KomunikatĂ«n e SarajevĂ«s vitin e kaluar. Liria pĂ«r tĂ« thĂ«nĂ« pse diçka nuk Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ« gjithashtu Ă«shtĂ« liri e fjalĂ«s.
    Por, ju po thoni se programi Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« “mjet censurimi” dhe se “verifikuesit e fakteve kanĂ« qenĂ« shumĂ« tĂ« njĂ«anshĂ«m politikisht dhe mĂ« shumĂ« e kanĂ« shkatĂ«rruar besimin se sa qĂ« e kanĂ« krijuar atĂ«, sidomos nĂ« SHBA”. Kjo Ă«shtĂ« e pasaktĂ« dhe ne duam ta sqarojmĂ«, si nĂ« kontekstin e sotĂ«m, ashtu edhe pĂ«r shkrimet historike.
    Meta kĂ«rkonte qĂ« tĂ« gjithĂ« partnerĂ«t e verifikimit tĂ« fakteve t’i pĂ«rmbushin standardet rigoroze pĂ«r paanshmĂ«ri nĂ«pĂ«rmjet verifikimit nga ana e Rrjetit NdĂ«rkombĂ«tar tĂ« Verifikimit tĂ« Fakteve. Kjo nĂ«nkuptonte se ata nuk do kishin tĂ« drejtĂ« tĂ« kenĂ« asnjĂ« lidhje me partitĂ« politike apo kandidatĂ«t politikĂ«, as edhe tĂ« avokonin pĂ«r politika dhe se duhej t’i pĂ«rmbaheshin paanshmĂ«risĂ« dhe transparencĂ«s. Çdo media çdo vit i nĂ«nshtrohej njĂ« verifikimit rigoroz, pĂ«rfshirĂ« kĂ«tu edhe njĂ« vlerĂ«simi dhe verifikimi tĂ« pavarur nga kolegĂ«t. Meta vazhdimisht i ka vlerĂ«suar kĂ«to standarde si rigoroze dhe efektive. VetĂ«m njĂ« vit mĂ« parĂ« Meta e zgjeroi programin edhe nĂ« Threads.
    Komentet tuaja sugjerojnĂ« se verifikuesit e fakteve kanĂ« qenĂ« pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r censurĂ«n, edhe pse Meta nuk u dha kurrĂ« autorizim pĂ«r tĂ« hequr pĂ«rmbajtje ose profile. NjerĂ«zit nĂ« internet shpesh i fajĂ«sonin dhe i keqtrajtonin verifikuesit e fakteve pĂ«r veprimet e Meta-s. Komentet tuaja tĂ« fundit padyshim qĂ« do i nxisin perceptimet e kĂ«tilla. Por realiteti Ă«shtĂ« se punonjĂ«sit e Meta-s janĂ« ato qĂ« vendosnin nĂ«se pĂ«rmbajtja qĂ« verifikuesit e fakteve e kanĂ« shĂ«nuar si tĂ« rrejshme duhet tĂ« kufizohet apo tĂ« etiketohet. Disa verifikues tĂ« fakteve me vite i kanĂ« sugjeruar Meta-s se si t’i pĂ«rmirĂ«sojĂ« kĂ«to etiketa qĂ« tĂ« jenĂ« mĂ« pak imponuese dhe ta shmangin edhe censurĂ«n nĂ« dukje, por Meta nuk i ka dĂ«gjuar kurrĂ« kĂ«to sugjerime. Krahas kĂ«saj, Meta i pĂ«rjashtoi politikanĂ«t dhe kandidatĂ«t politikĂ« nga verifikimi si masĂ« kujdesi, edhe kur ata pĂ«rhapnin gĂ«njeshtra tĂ« njohura. Verifikuesit, nga ana tjetĂ«r, thonin se politikanĂ«t duhet tĂ« kontrollohen si gjithĂ« tĂ« tjerĂ«t.
    GjatĂ« viteve Meta jepte vetĂ«m informacion tĂ« kufizuar pĂ«r rezultatet e programit, edhe pse verifikuesit dhe studiuesit e pavarur vazhdimisht kĂ«rkonin mĂ« shumĂ« tĂ« dhĂ«na. Por nga ajo qĂ« mund tĂ« shihnim, programi ishte efektiv. Hulumtimet treguan se etiketat e verifikimit tĂ« fakteve e zvogĂ«lojnĂ« besimin dhe shpĂ«rndarjen e informacionit tĂ« rrejshĂ«m. Edhe nĂ« dĂ«shminĂ« tuaj para Kongresit, ju u mburrĂ«t pĂ«r “programin pĂ«r verifikimin e fakteve nĂ« industri“ tĂ« Meta-s.
    ThatĂ« se keni nĂ« plan tĂ« filloni njĂ« program “ShĂ«nime tĂ« Komunitetit” (Community Notes) tĂ« ngjashĂ«m me atĂ« nĂ« X. Ne nuk besojmĂ« se ky lloj programi do tĂ« rezultojĂ« me njĂ« pĂ«rvojĂ« pozitive tek pĂ«rdoruesit, siç tregon edhe X. Hulumtimet tregojnĂ« se shumĂ« “ShĂ«nime tĂ« Komunitetit” nuk shfaqen kurrĂ«, sepse varen nga njĂ« pĂ«lqim e gjerĂ« politik dhe jo nga standardet dhe dĂ«shmitĂ« pĂ«r saktĂ«sinĂ«. MegjithatĂ«, nuk ka asnjĂ« arsye se pse “ShĂ«nimet e Komunitetit” nuk mund tĂ« koekzistojnĂ« me programin pĂ«r verifikimin e fakteve tĂ« palĂ«ve tĂ« treta; ato nuk e pĂ«rjashtojnĂ« njĂ«ri-tjetrin. Modeli i “ShĂ«nimeve tĂ« Komunitetit” qĂ« punon nĂ« bashkĂ«punim me verifikuesit profesionistĂ« tĂ« fakteve do tĂ« kishte potencial tĂ« fortĂ« si njĂ« model i ri pĂ«r promovimin e informacionit tĂ« saktĂ«. Nevoja pĂ«r kĂ«tĂ« Ă«shtĂ« e madhe: nĂ«se njerĂ«zit besojnĂ« se rrjetet sociale janĂ« plot mashtrime dhe manipulime, ata nuk do tĂ« duan ta kalojnĂ« kohĂ« atje apo tĂ« bĂ«jnĂ« biznes nĂ« to.
    Kjo na sjell deri tek konteksti politik nĂ« Shtetet e Bashkuara. Koha e publikimit tĂ« kumtesĂ«s tuaj Ă«shtĂ« pas konfirmimit tĂ« fitores zgjedhore tĂ« Donald Trump dhe si pjesĂ« e pĂ«rgjigjes mĂ« tĂ« gjerĂ« nga industria e teknologjisĂ« ndaj administratĂ«s sĂ« re. VetĂ« z Trump tha se deklarata juaj “mbase” ishte njĂ« pĂ«rgjigje ndaj kĂ«rcĂ«nimeve qĂ« ai bĂ«ri ndaj jush. Disa nga gazetarĂ«t qĂ« janĂ« pjesĂ« e komunitetit tonĂ« tĂ« verifikimit tĂ« fakteve janĂ« pĂ«rballur me kĂ«rcĂ«nime tĂ« ngjashme nga qeveritĂ« nĂ« vendet ku ata punojnĂ«, prandaj ne e kuptojmĂ« se sa e vĂ«shtirĂ« Ă«shtĂ« pĂ«r njĂ« person qĂ« t’i rezistojĂ« kĂ«tij presioni.
    Plani për anulimin e programit për verifikimin e fakteve në vitin 2025 për momentin vlen vetëm për Shtetet e Bashkuara. Por Meta ka programe të ngjashme në më shumë se 100 vende që janë shumë të ndryshme, në faza të ndryshme të demokracisë dhe zhvillimit. Disa nga këto vende janë posaçërisht të ndjeshme ndaj dezinformatave që nxisin destabilitet politik, ndërhyrje në zgjedhje, dhunë të turmave, madje edhe gjenocid. Nëse Meta vendos ta anulojë programin në mbarë botën, kjo pothuajse me siguri do të ketë si rezultat dëme të vërteta në shumë vende.
    Ky moment e thekson nevojĂ«n pĂ«r mĂ« shumĂ« financime pĂ«r gazetarinĂ« nĂ« shĂ«rbim tĂ« interesit publik. Verifikimi i fakteve Ă«shtĂ« i njĂ« rĂ«ndĂ«sie qenĂ«sore pĂ«r mbajtjen e njĂ« realiteti tĂ« pĂ«rbashkĂ«t dhe diskutimit tĂ« bazuar nĂ« dĂ«shmi – si nĂ« Shtetet e Bashkuara ashtu edhe globalisht. Sektori filantropik ka njĂ« mundĂ«si pĂ«r ta rritur kontributin e tij nĂ« gazetari nĂ« njĂ« moment kritik.
    MĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja Ă«shtĂ« se ne besojmĂ« se vendimi i Meta-s pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« fund programit tĂ« saj pĂ«r verifikimin e fakteve nga palĂ«t e treta Ă«shtĂ« njĂ« hap prapa pĂ«r ata qĂ« duan tĂ« shohin njĂ« internet qĂ« i jep pĂ«rparĂ«si informacionit tĂ« saktĂ« dhe tĂ« besueshĂ«m. ShpresojmĂ« qĂ« nĂ« vitet nĂ« vijim do tĂ« jemi nĂ« gjendje nĂ« njĂ«farĂ« mĂ«nyre ta kompensojmĂ« kĂ«tĂ« progres tĂ« humbur. Ne mbetemi tĂ« pĂ«rgatitur pĂ«r tĂ« punuar pĂ«rsĂ«ri me Meta-n ose me çdo platformĂ« tjetĂ«r teknologjike tĂ« interesuar pĂ«r ta pĂ«rfshirĂ« verifikimin e fakteve si njĂ« mjet pĂ«r t’u ofruar njerĂ«zve informacionin qĂ« u nevojitet pĂ«r tĂ« marrĂ« vendime tĂ« informuara pĂ«r jetĂ«n e tyre tĂ« pĂ«rditshme.
    Qasja tek e vĂ«rteta e pĂ«rforcon lirinĂ« e fjalĂ«s, duke ju mundĂ«suar komuniteteve t’i pĂ«rafrojnĂ« zgjedhjet e tyre me vlerat e tyre. Si gazetarĂ« mbetemi tĂ« pĂ«rkushtuar ndaj lirisĂ« sĂ« shtypit, duke siguruar qĂ« kĂ«rkimi i sĂ« vĂ«rtetĂ«s tĂ« vazhdojĂ« tĂ« jetĂ« njĂ« themel i demokracisĂ«.
    Me respekt,
    15min – Letoni
    AAP FactCheck – Australi
    AFP – FrancĂ«
    AkhbarMeter Media Observatory – Egjipt
    Animal PolĂ­tico-El Sabueso – MeksikĂ«
    Annie Lab – Hong Kong
    Aos Fatos – Brazil
    Beam Reports – Sudan
    BOOM – Indi
    Check Your Fact – SHBA
    Chequeado –ArgjentinĂ«
    Civilnet.am – Armeni
    Colombiacheck – Kolumbi
    Congo Check – Kongo, RD e Kongos, Republika e AfrikĂ«s Qendrore
    Doğruluk Payı – Turqi
    Dubawa – Nigeri
    Ecuador Chequea – Ekuador
    Ellinika Hoaxes – Greqi
    Estadão Verifica – Brazil
    FactCheckHub – Nigeri
    Fact-Check Cyprus – Qipro
    FactCheck.org – SHBA
    FactCheckNI –IrlandĂ« e Veriut
    Factcheck.Vlaanderen – BelgjikĂ«
    Factchequeado – SHBA
    Factly – Indi
    FactReview – Greqi
    Factnameh – Iran
    Faktisk.no – Norvegji
    Faktograf – Kroaci
    Fakt Yoxla – Azarbajxhan
    Fatabyyano – ĐˆĐŸrdan
    Full Fact – MbretĂ«ri e Bashkuar
    Greece Fact Check – Greqi
    Gwara Media – UkrainĂ«
    Internews Kosova KALLXO – KosovĂ«
    Istinomer – Serbi
    KĂ€llkritikbyrĂ„n – Suedi
    KOMPAS.com – Indonezi
    La Silla Vacía – Kolumbi
    Lead Stories – SHBA
    Les Surligneurs – FrancĂ«
    Lupa – Brazil
    Mafindo – Indonezi
    Mala Espina – Kili
    MediaWise – SHBA
    Metamorphosis – Maqedonia e Veriut
    MyGoPen – Tajvan
    Myth Detector – Gjeorgji
    Newschecker – Indi
    Newtral – SpanjĂ«
    Observador – Portugali
    Open – Itali
    Pagella Politica / Facta news – Itali
    Polígrafo – Portugali
    PolitiFact – SHBA
    Pravda – Poloni
    PressOne.PH – Filipine
    Probe – Filipine
    Rappler – Filipine
    RMIT Lookout – Australi
    Snopes – SHBA
    Taiwan FactCheck Center – Tajvan
    Tech4Peace – Irak
    Telugu Post – Indi
    The Stage Media-Liberia– Liberi
    Tirto.id – Indonezi
    The Journal FactCheck – IrlandĂ«
    The Logical Indian – Indi
    VERA Files – Filipine
    Verify – Siri

  • Verifikimi i fakteve Ă«shtĂ« efektiv nĂ« luftimin e dezinformatave, nuk Ă«shtĂ« censurĂ«

    Lidhja e verifikimit të fakteve me censurën është e dëmshme sepse pretendime të tilla të rreme janë një nga forcat shtytëse pas ngacmimeve dhe sulmeve ndaj verifikuesve të fakteve, njoftoi EFCSN

    Rrjeti Evropian pĂ«r Standarde tĂ« Verifikimit tĂ« Fakteve (EFCSN) Ă«shtĂ« i zhgĂ«njyer nga vendimi i Meta-s pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« fund programit tĂ« tij tĂ« verifikimit tĂ« fakteve duke filluar nĂ« SHBA, ndĂ«rsa dĂ«non fuqishĂ«m deklaratat e themeluesit tĂ« Meta-s qĂ« lidh kontrollin e fakteve me censurĂ«n, thuhet nĂ« reagimin e tyre ndaj njoftimit tĂ« Mark Zuckerberg se po i jep fund pĂ«rdorimit tĂ« verifikimit tĂ« pavarur tĂ« fakteve nĂ« platformat e tij, duke filluar nga SHBA,
    “Kjo duket mĂ« shumĂ« si njĂ« lĂ«vizje e motivuar politikisht e bĂ«rĂ« nĂ« kontekstin e administratĂ«s sĂ« ardhshme tĂ« Donald Trump nĂ« Shtetet e Bashkuara sesa njĂ« vendim i bazuar nĂ« prova”, tha Clara Jimenez Cruz, presidente e EFCSN.
    Rrjeti inkurajon Bashkimin Evropian qĂ« t’i rezistojĂ« presionit politik dhe tĂ« mos e lejojĂ« atĂ« tĂ« minojĂ« pĂ«rpjekjet e tij pĂ«r tĂ« trajtuar pĂ«rhapjen e dezinformatave nĂ« platformat kryesore online. Siç theksojnĂ« nga atje, verifikimi i fakteve nuk Ă«shtĂ« censurĂ« dhe e njĂ«jta jep kontekst dhe fakte pĂ«r çdo qytetar nĂ« bazĂ« tĂ« tĂ« cilave mĂ« pas merr vendimin e tij. Kontrolli i fakteve Ă«shtĂ« provuar tĂ« jetĂ« efektiv nĂ« luftimin e dezinformatave.
    “TĂ« barazosh verifikimin e fakteve me censurĂ«n Ă«shtĂ« njĂ« pretendim i rremĂ« dhe keqdashĂ«s. Kontrolluesit e fakteve nuk “censurojnĂ«â€ askĂ«nd. AnĂ«tarĂ«t tanĂ« hetojnĂ« dhe publikojnĂ« prova tĂ« pretendimeve potencialisht tĂ« rreme. Ka qenĂ« gjithmonĂ« vendimi i MetĂ«s se çfarĂ« tĂ« bĂ«jĂ« me etiketĂ«n e kontrollit tĂ« fakteve pĂ«r pĂ«rmbajtjen, jo i yni”, thuhet nĂ« reagimin e FCSN-sĂ«.
    Nga atje ata kujtojnĂ« deklaratĂ«n e Zuckerberg, i cili tha: “Verifikuesit e fakteve ishin thjesht shumĂ« tĂ« njĂ«anshĂ«m politikisht dhe humbĂ«n mĂ« shumĂ« besim sesa krijuan”.
    “Kjo Ă«shtĂ« gĂ«njeshtĂ«r. Kontrolluesit e fakteve udhĂ«hiqen nga standardet mĂ« tĂ« larta gazetareske tĂ« raportimit tĂ« paanshĂ«m, transparencĂ«s, integritetit dhe llogaridhĂ«nies, me organizata si EFCSN qĂ« mbĂ«shtesin kĂ«to standarde nĂ«pĂ«rmjet recensioneve tĂ« kryera nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pavarur. Lidhja e verifikimit tĂ« fakteve me censurĂ«n Ă«shtĂ« e dĂ«mshme sepse pretendime tĂ« tilla tĂ« rreme janĂ« njĂ« nga forcat shtytĂ«se pas ngacmimeve dhe sulmeve ndaj kontrolluesve tĂ« fakteve. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, kĂ«to akuza mund tĂ« pĂ«rkeqĂ«sojnĂ« njĂ« çështje tashmĂ« tĂ« ndezur qĂ« prek kontrolluesit e fakteve nĂ« mbarĂ« botĂ«n”, shtohet nĂ« deklaratĂ«.
    Ndërsa disa vende evropiane shkojnë drejt zgjedhjeve në vitin 2025, platformat që tërhiqen nga luftimi i lajmeve të rreme dhe dezinformatave lejojnë dhe madje ftojnë potencialisht ndërhyrje në zgjedhje, veçanërisht nga aktorët e huaj. BE-ja në veçanti duhet të qëndrojë e vendosur në zbatimin e ligjeve të veta, edhe përballë presionit nga vendet e tjera.
    ÇfarĂ« thonĂ« faktet (dhe Meta) pĂ«r ndikimin e programit tĂ« kontrollit tĂ« fakteve
    EFCSN thekson se njoftimi i MetĂ«s e barazon sistemin e shĂ«nimit tĂ« dezinformatave tĂ« verifikuara me censurĂ«n, duke thĂ«nĂ« se “Programi i destinuar pĂ«r informacion Ă«shtĂ« kthyer shumĂ« shpesh nĂ« njĂ« mjet censurimi”.
    “Kjo Ă«shtĂ« nĂ« fakt e kundĂ«rta e mĂ«nyrĂ«s se si funksionon sistemi i etiketimit. Raportimi i dezinformatave i lejon pĂ«rdoruesit tĂ« marrin vendim tĂ« informuar se çfarĂ« pĂ«rmbajtje tĂ« ndajnĂ« ose komentojnĂ«â€, thotĂ« EFCSN.
    NĂ« fakt, shtohet aty, vetĂ«m vitin e kaluar pĂ«rpara zgjedhjeve parlamentare tĂ« BE-sĂ«, Meta vuri nĂ« dukje efektivitetin e sistemit tĂ« tij tĂ« etiketimit, duke thĂ«nĂ«: “NdĂ«rmjet korrikut dhe dhjetorit 2023, pĂ«r shembull, mbi 68 milionĂ« pĂ«rmbajtje tĂ« shikuara nĂ« BE nĂ« Facebook dhe Instagram kishin shenja kontrolli faktesh. Kur vendoset etiketĂ« e kontrollit tĂ« fakteve, 95% e njerĂ«zve nuk klikojnĂ« pĂ«r ta parĂ« atĂ«.”
    Meta gjithashtu e ka festuar mĂ« parĂ« Programin e saj tĂ« verifikimit tĂ« fakteve nga papa e tretĂ« si tĂ« suksesshĂ«m dhe tĂ« dobishĂ«m pĂ«r pĂ«rdoruesit, duke deklaruar, “Ne e dimĂ« se ky program funksionon dhe njerĂ«zit shohin vlerĂ« nĂ« etiketat paralajmĂ«ruese qĂ« shfaqim nĂ« pĂ«rmbajtje pasi faktet e partnerit tĂ« kontrollit tĂ« fakteve do ta vlerĂ«sojĂ«â€.
    NĂ« njoftimin e fundit, themeluesi i MetĂ«s aludon pĂ«r “shumĂ« gabime dhe shumĂ« censurĂ«â€; por Raporti i fundit i TransparencĂ«s i MetĂ«s nga DSA tregon se gabimet nĂ« pĂ«rmbajtjen e verifikuar prekĂ«n vetĂ«m 3.15 pĂ«rqind tĂ« totalit tĂ« ankesave tĂ« degradimit nĂ« Facebook.
    Për më tepër, EFCSN thekson se modeli i Shënimeve të Komunitetit i propozuar si një alternativë ndaj Programit të Kontrollit të Fakteve nga Pala e Tretë ka gjithashtu dobësi.
    “VĂ«rejtjet e komunitetit mund tĂ« jenĂ« mĂ« tĂ« dobishmet pĂ«r t’iu kundĂ«rvĂ«nĂ« pretendimeve tĂ« rreme kur ato bazohen nĂ« ekspertizĂ«n e duhur dhe punĂ«n e verifikimit tĂ« fakteve. NĂ« kontekstin e zgjedhjeve tĂ« vitit 2024 nĂ« SHBA, Poynter raportoi se VĂ«rejtjet e komunitetit tĂ« X kishin nĂ« rastin mĂ« tĂ« mirĂ« njĂ« efekt jashtĂ«zakonisht margjinal nĂ« luftimin e dezinformimit zgjedhor. Nga njĂ« hetim tjetĂ«r, organizata anĂ«tare EFCSN. Science Feedback zbuluan se shumica e pĂ«rmbajtjes nĂ« X (ish Twitter) qĂ« kontrolluesit e fakteve zbuluan se ishin tĂ« rreme ose mashtruese nuk kishin shenja tĂ« dukshme se ishin moderuar”, thuhet nĂ« njoftimin e EFCSN-sĂ«.
    Rrjeti Evropian për Standardet e Kontrollit të Fakteve është një shoqatë e organizatave që kontrollojnë faktet e përkushtuara ndaj standardeve të pavarësisë, transparencës dhe cilësisë gazetareske të përcaktuara në Kodin Evropian të Standardeve për Organizatat e Pavarura të Kontrollit të Fakteve. Me mbi 50 anëtarë të konfirmuar në të gjithë Evropën, EFCSN është zëri i verifikuesve evropianë të fakteve. Fondacioni Metamorfosis është një nga themeluesit dhe një anëtar i EFCSN që përmbush plotësisht standardet e përcaktuara.

  • Thirrje pĂ«r oferta PĂ«r pĂ«rzgjedhje trajner

    Shoqata Qendra për Zhvillim të Qëndrueshëm të Komunitetit Dibër për realizimin e nismës EmpowerHER! shpall:
    Thirrje për oferta Për përzgjedhjen trajner
    Për realizimin e dy moduleve të trajnimeve për të rinjtë
    Moduli 3: Zhvillimi PersonalDita 1: Vendosja e qëllimeve dhe menaxhimi i kohësPërshkrimi: Përmes punëtorive dhe aktiviteteve, pjesëmarrësit do të vendosin qëllime personale dhe profesionale. Ata do të mësojnë teknika efektive për menaxhimin e kohës për të përparësuar detyrat dhe për të arritur qëllimet.
    Dita 2: Vetëbesimi dhe aftësitë e komunikimitPërshkrimi: Ky aktivitet fokusohet në rritjen e vetëbesimit dhe përmirësimin e aftësive të komunikimit. Pjesëmarrësit do të marrin pjesë në role, ushtrime për të folur në publik dhe aktivitete për ndërtimin e vetëbesimit.
    Dita 3: Menaxhimi i stresit dhe mirëqeniaPërshkrimi: Pjesëmarrësit do të eksplorojnë teknika për menaxhimin e stresit, përfshirë ushtrime për vëmendje dhe relaksim. Ata gjithashtu do të mësojnë për mirëqenien e përgjithshme dhe rëndësinë e kujdesit për veten.
    Moduli 4: Përgatitja për punë dhe avancimi në karrierëDita 1: Shkrimi i CV-së dhe letrës motivuese efektivePërshkrimi: Në këtë punëtori, pjesëmarrësit do të marrin udhëzime për krijimin e CV-ve dhe letrave motivuese tërheqëse. Ata do të kuptojnë si të theksojnë aftësitë dhe përvojat e tyre në mënyrë efektive.
    Dita 2: Aftësitë dhe teknikat për intervistëPërshkrimi: Pjesëmarrësit do të praktikojnë aftësitë për intervista, përfshirë përgjigjen ndaj pyetjeve të zakonshme dhe prezantimin me vetëbesim. Do të organizohen simulime të intervistave dhe sesione për komente.
    Dita 3: Ndërtimi i një rrjeti profesionalPërshkrimi: Do të organizohen ngjarje për rrjetëzim për të ndihmuar pjesëmarrësit të zgjerojnë kontaktet e tyre profesionale. Ata do të mësojnë për rëndësinë e rrjetëzimit për avancimin në karrierë dhe do të marrin udhëzime për krijimin e lidhjeve domethënëse.
    Gjuha e punës gjatë trajnimit do të jetë maqedonisht dhe shqip.
    Periudha e realizimit: Janar-Prill 2025 në Dibër
    Afati i fundit për dorëzimin e ofertave: 15 janar 2025
    Ofertat, së bashku me biografinë, duhet të dërgohen në adresën elektronike Contact@cscd.org.mk, ose me postë apo personalisht në zyrën në adresën:Qendra për Zhvillim të Qëndrueshëm të Komunitetit Dibër, Rr. Velko Vllahoviq nr. 13, Dibër
    Për më shumë informacione, kontaktoni në:Tel: 070306652, 070972070Email: Contact@cscd.org.mk
    Kjo iniciativë realizohet në kuadër të Aktivitetit të USAID për të rinjtë që krijojnë mundësi aktive, zbatuar nga organizata Avancimi i Ekonomive për Komunitete më të Forta (IESC) në partneritet me Forumin Arsimor Rinor dhe Qendrën për Sipërmarrës dhe Zhvillimin e Menaxherëve Shkup.
    Mendimet e shprehura në formular i përkasin autorëve të Qendrës për Zhvillim të Qëndrueshëm të Komunitetit Dibër dhe nuk shprehin qëndrimet e USAID apo të Qeverisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

    Related

  • NxĂ«nĂ«sit e shkollave tĂ« mesme dhe studentĂ«t skeptikĂ« ndaj pĂ«rmbajtjeve mediatike!

    TĂ« rinjtĂ« nuk kanĂ« besim tĂ« madh te mediat, andaj thonĂ« se burimet e tyre tĂ« informacionit mĂ« sĂ« shpeshti i kĂ«rkojnĂ« nĂ« rrjetet sociale, ndonĂ«se janĂ« tĂ« vetĂ«dijshĂ«m se kudo mund tĂ« ballafaqohen me dezinformata. KĂ«shilli pĂ«r EtikĂ« nĂ« Media i M
 ĐŸĐŸĐČĐ”ŃœĐ”… “NxĂ«nĂ«sit e shkollave tĂ« mesme dhe studentĂ«t skeptikĂ« ndaj pĂ«rmbajtjeve mediatike!”
    Source

  • TĂ« rinjtĂ« duan bisedĂ« dhe shumĂ« pĂ«rgjigje rreth kredibilitetit tĂ« mediave

    Nga fillimi i kĂ«tij viti shkollor, KĂ«shilli pĂ«r EtikĂ«n nĂ« Media i MaqedonisĂ« (CMEM) realizoi 10 punĂ«tori me nxĂ«nĂ«s tĂ« shkollave tĂ« mesme dhe studentĂ« me temĂ«: vetĂ«rregullimi mediatik dhe mosshpĂ«rndarja e dezinformatave. NĂ« projektin “N
 ĐŸĐŸĐČĐ”ŃœĐ”… “TĂ« rinjtĂ« duan bisedĂ« dhe shumĂ« pĂ«rgjigje rreth kredibilitetit tĂ« mediave”
    Source

  • Komente pĂ«r ndryshimet e propozuara tĂ« Ligjit pĂ«r Mediat

    Kontribut i Metamorfozis, Agjencisë së Lajmeve Meta.mk, Portalb-it dhe Vërtetmatës-it në ndryshimet e propozuara të Ligjit për Mediat Për të mbajtur një diskutim konstruktiv dhe për të marrë pjesë në procesin konsultativ, e duke marrë parasysh përvojën dhe punën e Fondacionit Metamorfozis, Agjencisë së Lajmeve Meta.mk, Portalb-it dhe Vërtetmatës-it, brenda afatit të paraparë, përmes ENER-it [
]
    The post Komente për ndryshimet e propozuara të Ligjit për Mediat first appeared on Metamorphosis.

ĐĐ”ĐŒĐ° ĐżĐŸĐČĐ”ŃœĐ” ŃĐŸĐŽŃ€Đ¶ĐžĐœĐž

ĐĐ”ĐŒĐ° ĐżĐŸĐČĐ”ŃœĐ” ŃĐŸĐŽŃ€Đ¶ĐžĐœĐž