Author: Фондација Метаморфозис

  • RMV, ka disa mënyra si të parandalohet korrupsioni në financimin e mediave onlajn me para shtetërore

    Sem Pauer, eksperti britanik për financimin e zgjedhjeve në brifing me gazetarë, të organizuar nga Fondacioni Metamorfozis dhe Fondacioni Ndërkombëtar për Sistemet Zgjedhore (IFES)/ FOTO:Portalb.mk

    Eksperti britanik për financimin e zgjedhjeve, njëherazi ligjërues në Universitetin e Bristolit, Sem Pauer, sot në brifing me gazetarë, në Shkup, të organizuar nga Fondacioni Metamorfozis dhe Fondacioni Ndërkombëtar për Sistemet Zgjedhore (IFES), ka prezantuar gjetjet kryesore të projektit “Paratë, Mediat dhe Zgjedhjet në Maqedoninë e Veriut”, raporton Portalb.mk.
    Eksperti Sem Pauer, ka zbuluar se financimi shtetëror i mediave gjatë një fushate nuk është plotësisht proporcional. Sipas tij, ka një mbikëqyrje të dobët rregulluese, në teori transparente, por jo edhe në praktikë.
    “Në shumë fusha, Maqedonia e Veriut është në përputhje me standardet e BE-së. Por, jo edhe te rasti me financimin indirekt shtetëror nëpërmjet reklamave politike me pagesë. Financimi i mediave përmes fondeve shtetërore është e ngjashme me sistemet e vendeve si Butan, Kenia, Peru dhe Tajlanda”, sqaroi Pauer, duke veçuar shtetet ku është i ndaluar reklamimi: Brazili, Ishujt Komore dhe Zvicra, apo vendet si Spanja dhe Mbretëria e Bashkuar që sigurojnë termine papagesë për transmetim.
    Për momentin në Maqedoninë e Veriut nuk ka një trup të veçantë për mbikëqyrjen e portaleve onlajn. Prandaj, Pauer konsideron se, nëse u japim mundësi njerëzve të sillen në mënyrë korruptive, nuk duhet të befasohemi kur bëhen të tillë.
    “Ka shumë gjasa që fondet shtetërore të keqpërdoren nga politikanët në lidhje me portalet onlajn. Paratë janë thelbësore, por ato kanë fuqinë për të shtrembëruar demokracinë”, tha Pauer.
    Eksperti Pauer, bazuar në gjetjet e tij, ka renditur 11-të rekomandime, në bazë të se cilave mëton rregullimin e transparencës së financimit të mediave në kohë të zgjedhjeve:

    Të rishikohen kriteret e alokimit për marrjen e mbështetjes (direkte dhe indirekte) shtetërore, në mënyrë që ajo të jetë e lidhur me votat dhe vendet e siguruara në zgjedhjet e mëparshme, në përputhje me standardet e BE-së.
    Të sigurohet në kohë shpërndarja e mjeteve dhe transparencë e metodologjisë së shpërndarjes së mjeteve, të caktohet organ përgjegjës për pagesën.
    Për të parandaluar që partitë e etabluara politike të bëhen shumë dominuese, transmetimet zyrtare (offline dhe online) duhet të balancohen sipas modelit irlandez.
    Caktoni një organ (me gjasë ASHMAA) për të monitoruar aktivitetin e portaleve onlajn dhe për të siguruar përputhjen me rregullat
    Nuk duhet të ketë përgjegjësi të përbashkëta të mbikëqyrjes dhe secila organizatë në ekosistemin rregullator duhet të ketë një rol të përcaktuar në mbikëqyrjen e elementeve të financave zgjedhore/politike
    Konsolidimi dhe harmonizimi i përgjegjësisë rregullatore ndërmjet ASHMAA, KSHPK, KSHZ dhe ESHR.
    Ndërtimi i integritetit të procesit zgjedhor duke investuar në burimet e duhura në ekosistemin rregullator.
    Rekomandimi për ndërtimin e transparencës në sistemin politik të Maqedonisë së Veriut dhe vënien në dispozicion të pagesave të shpenzimeve zgjedhore në formën e një baze të dhënash të kërkueshme lehtësisht dhe në kohë
    Në afat të gjatë, zbatoni një formë të mandateve specifike gjinore për mënyrën se si partitë përdorin fondet publike – qoftë duke mandatuar që një përqindje e caktuar t’i kushtohet promovimit të grave kandidate, duke kërkuar që një pjesë e fondeve të caktohen për promovim në kandidate gra, ose duke ofruar stimuj të përshtatshëm.
    Ndryshimi i Kodit Zgjedhor për të ndaluar shprehimisht gjuhën e urrejtjes në reklamat politike me pagesë.
    Futjen e dispozitave në Ligjin për Financimin e Partive Politike për të siguruar ndarje të drejtë të fondeve për fushata gjithëpërfshirëse.

    Kujtojmë se, Fondacioni Metamorfozis ka hulumtuar fondet publike për fushatat zgjedhore në portalet onlajn. Hulumtimi ështër realizuar në 30 portale informative online të përzgjedhura, që paraqet mbi 10 përqind të numrit të përgjithshëm të uebfaqeve të paraqitura (251) në Komisionin Shtetëror të Zgjedhjeve për reklama politike me pagesë. Në periudhën nga 15 prilli deri më 10 maj të vitit 2024 monitorimit i janë nënshtruar gjithsej 13.645 tekste për zgjedhjet.​
    Hulumtimi vërtetoi se shumica e portaleve të monitoruara kanë qenë të përqendruara te partitë/koalicionet kryesore parlamentare, ndërsa raportimi për partitë më të vogla ka qenë i kufizuar.
    Konstatimet e hulumtimit tregojnë se sistemi i financimit të drejtpërdrejtë shtetëror të portaleve informative online mund të rishqyrtohet ose, nëse mbetet, duhet të prezantohen kritere të qarta dhe objektive në legjislacion që të mund të garantohet transparencë dhe llogaridhënie, si në përcaktimin e pranueshmërisë së portaleve informative online, ashtu edhe në përdorimin e parave shtetërore për reklama politike me pagesë.
    Në hulumtim rekomandohet edhe përforcimi i standardeve profesionale për gazetarët përmes mbështetjes së siguruar për raportimin investigativ dhe analitik, pra përmes programeve të specializuara për trajnim për gazetarët për aftësi të avancuara investigative, udhëzime etike dhe praktika më të mira në gazetarinë investigative.

  • Organizatat e shoqërisë civile dhe mediat ishin pjesë e punëtorisë “Çfarë është dhe pse është i rëndësishëm Ligji për Shërbimet Digjitale i BE-së?”

    Më 16 janar 2025, në Shkup, në organizim të Fondacionit për Internet dhe Shoqëri – “Metamorfozis”, u mbajt punëtoria “Çfarë është dhe pse është i rëndësishëm Ligji për Shërbimet Digjitale i BE-së?”, dedikuar për organizatat e shoqërisë civile dhe mediat, e në kuadër të projektit “Integrimi i Ballkanit Perëndimor në tregun e vetëm digjital të BE-së”.

    Foto: Meta.mkNë Ballkanin Perëndimor, harmonizimi me Ligjin për Shërbime Digjitale (Digital Services Act – DSA) të Bashkimit Evropian është faktor kyç për krijimin e një hapësire më të sigurt në internet. Vendet tashmë po punojnë për harmonizimin, kurse qeveritë, shoqëria civile dhe kompanitë e teknologjisë duhet të punojnë së bashku për të ndërtuar një qasje rajonale që i forcon të drejtat digjitale dhe i respekton vlerat demokratike.
    Folëset, Dançe Danillovska-Bajdevska, drejtoreshë e programeve në Fondacionin Metamorfozis dhe Despina Kovaçevska, specialiste për monitorimin e mediave, dhanë një pasqyrë të Ligjit Evropian për Kushtet Digjitale, folën për rolin e tij në mbrojtjen e të drejtave themelore dhe luftën kundër gjuhës së urrejtjes dhe dezinformatave, por edhe për ndikimin e ligjit mbi organizatat e shoqërisë civile dhe mediat.

    Foto: Meta.mk
    Foto: Meta.mk

    “Bëhet fjalë për një grup rregullash që i mbrojnë përdoruesit, e inkurajojnë përparimin demokratik dhe e forcojnë besimin në shërbimet digjitale. Me këtë ligj, Bashkimi Evropian vendos një standard global për një internet të drejtë dhe të sigurt për të gjithë. Sipas disa politikanëve në Bruksel, DSA do të sjellë rregull në ‘Perëndimin e Egër’ digjital. Prandaj, është e rëndësishme të kuptojmë se çfarë përmban ky ligj i BE-së”, theksuan folësit në punëtori. Në këtë ngjarje u prezantuan edhe gjetjet e analizës së ndikimit të Ligjit për Shërbime Digjitale të BE-së në kornizën ligjore në Maqedoninë e Veriut.
    Sipas analizës, dokumenti më i rëndësishëm kombëtar që e sqaron përafrimin e legjislacionit kombëtar me rregulloret dhe politikat e BE-së është Programi Kombëtar për Miratimin e Legjislacionit të BE-së (NPAA).

    Për pajtueshmërinë me DSA-në, megjithatë, do të nevojitet një punë e koordinuar e disa ministrive dhe harmonizimi i disa ligjeve maqedonase, siç janë Ligjit për Shërbime Audio dhe Audiovizuale Mediatike, për Mediat, për Komunikimet Elektronike, për Mbrojtjen e të Dhënave Personale, për Tregtinë Elektronike, për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi dhe shumë të tjera.
    Projekti “Integrimi i Ballkanit Perëndimor në Tregun e Vetëm Digjital të BE-së” synon t’i avancojë standardet e të drejtave digjitale në rajonin e Ballkanit Perëndimor dhe të kontribuojë në integrimin e tij të suksesshëm në Tregun e Vetëm Digjital. Kjo iniciativë paraqet një përpjekje të përbashkët për t’u përballë me standardet e pabarabarta të të drejtave digjitale në vendet e Ballkanit Perëndimor përmes një qasjeje me përfshirje të më shumë palëve të interesuara për të arritur ndryshime domethënëse. Projekti financohet nga Fondacionet e Shoqërisë së Hapur – Ballkani Perëndimor, kurse zbatohet nga Partnerët Serbi (Serbi), Fondacioni Metamorfozis (Maqedoni e Veriut), “Zashto ne?” (Pse jo?) (Bosnje dhe Hercegovinë); OJQ 35 mm (Mali i Zi), “Women in Tech Kosovo” (Kosovë) dhe Instituti për Demokraci dhe Ndërmjetësim (Shqipëri).

  • Letër e hapur drejtuar Mark Zuckerberg-ut nga verifikuesit e fakteve në mbarë botën

    Rrjeti Ndërkombëtar i Verifikimit të Fakteve (International Fact-Checking Network) ka publikuar një letër të hapur drejtuar Mark Zuckerberg-ut, pronarit të kompanisë teknologjike “Meta”, nën të cilën janë rrjetet sociale Facebook, Instagram dhe Threads, në lidhje me deklaratën e fundit të Zuckerberg-ut se për anulimin e programit për verifikimin e fakteve në SHBA,
    Në këtë letër Rrjeti përkujton se qëllimi i programit në të cilin marrin pjesë organizata të pavarura dhe të verifikuara është zvogëlimi i dukshmërisë së përmbajtjeve të rrejshme pa i censuruar ato. Sipas gazetarëve kjo qasje ka kontribuar që përdoruesit të kenë informacion më të besueshëm, i cili është në pajtim me vlerat themelore të lirisë së fjalës.
    Në reagim shtohet se anulimi i programit mund ta rrisë përhapjen e dezinformatave, sidomos në momente politikisht të ndjeshme.
    “Komentet tuaja sugjerojnë se verifikuesit e fakteve kanë qenë përgjegjës për censurimin edhe pse Meta nuk u dha kurrë autorizim për heqjen e përmbajtjeve ose profileve. Njerëzit në internet shpesh i fajësonin dhe keqtrajtonin verifikuesit e fakteve për veprimet e Meta-s. Komentet tuaja të fundit padyshim që do t’i nxisin perceptimet e këtilla. Por realiteti është se punonjësit e Meta-s vendosnin nëse përmbajtja të cilën verifikuesit e fakteve e kanë shënuar si të rrejshme duhet të jetë më pak e arrtitshme apo të etiketohet”, thuhet në letër.
    Fondacioni Metamorfozis, pjesë e të cilit është edhe Agjencia e Lajmeve Meta.mk, është nënshkrues i letrës dhe është pjesë e Rrjetit Ndërkombëtar për Verifikimin e Fakteve.

    I nderuar z. Zuckerberg,
    Nëntë vite më parë ju shkruam për dëmet reale që i shkaktojnë informacionet e rrejshme në Facebook. Si përgjigje të kësaj Meta krijoi një program për verifikimin e fakteve që ndihmoi për mbrojtjen e miliona përdoruesve nga mashtrimet dhe teoritë e konspiracionit. Këtë javë ju njoftuat se do t’i jepnit fund këtij programi në Shtetet e Bashkuara për shkak të shqetësimeve për “censurë të tepërt” – një vendim ky që e kërcënon progresin e pothuajse një dekade të promovimit të informacionit të saktë online.
    Programi i cili filloi në vitin 2016 ishte një hap i rëndësishëm para për nxitjen e saktësisë faktike në internet. I ndihmoi njerëzit që të kenë një përvojë pozitive në Facebook, Instagram dhe Threads duke e reduktuar përhapjen e informacionit të rremë dhe manipulues në përmbajtjet e tyre. Ne besojmë – por këtë e tregojnë edhe të dhënat – se shumica e njerëzve në mediat sociale kërkojnë informacion të besueshëm për të marrë vendime për jetën e tyre dhe për të pasur ndërveprime të mira me miqtë dhe familjarët e tyre. Qëllimi ishte që përdoruesit të informohen për informacionet e rrejshme me qëllim që të ngadalësohet përhapja e tyre, pa i censuruar ato. Verifikuesit e fakteve e mbështesin fuqimisht lirinë e fjalës dhe këtë e kemi thënë disa herë, përfshirë këtu edhe në Komunikatën e Sarajevës vitin e kaluar. Liria për të thënë pse diçka nuk është e vërtetë gjithashtu është liri e fjalës.
    Por, ju po thoni se programi është kthyer në një “mjet censurimi” dhe se “verifikuesit e fakteve kanë qenë shumë të njëanshëm politikisht dhe më shumë e kanë shkatërruar besimin se sa që e kanë krijuar atë, sidomos në SHBA”. Kjo është e pasaktë dhe ne duam ta sqarojmë, si në kontekstin e sotëm, ashtu edhe për shkrimet historike.
    Meta kërkonte që të gjithë partnerët e verifikimit të fakteve t’i përmbushin standardet rigoroze për paanshmëri nëpërmjet verifikimit nga ana e Rrjetit Ndërkombëtar të Verifikimit të Fakteve. Kjo nënkuptonte se ata nuk do kishin të drejtë të kenë asnjë lidhje me partitë politike apo kandidatët politikë, as edhe të avokonin për politika dhe se duhej t’i përmbaheshin paanshmërisë dhe transparencës. Çdo media çdo vit i nënshtrohej një verifikimit rigoroz, përfshirë këtu edhe një vlerësimi dhe verifikimi të pavarur nga kolegët. Meta vazhdimisht i ka vlerësuar këto standarde si rigoroze dhe efektive. Vetëm një vit më parë Meta e zgjeroi programin edhe në Threads.
    Komentet tuaja sugjerojnë se verifikuesit e fakteve kanë qenë përgjegjës për censurën, edhe pse Meta nuk u dha kurrë autorizim për të hequr përmbajtje ose profile. Njerëzit në internet shpesh i fajësonin dhe i keqtrajtonin verifikuesit e fakteve për veprimet e Meta-s. Komentet tuaja të fundit padyshim që do i nxisin perceptimet e këtilla. Por realiteti është se punonjësit e Meta-s janë ato që vendosnin nëse përmbajtja që verifikuesit e fakteve e kanë shënuar si të rrejshme duhet të kufizohet apo të etiketohet. Disa verifikues të fakteve me vite i kanë sugjeruar Meta-s se si t’i përmirësojë këto etiketa që të jenë më pak imponuese dhe ta shmangin edhe censurën në dukje, por Meta nuk i ka dëgjuar kurrë këto sugjerime. Krahas kësaj, Meta i përjashtoi politikanët dhe kandidatët politikë nga verifikimi si masë kujdesi, edhe kur ata përhapnin gënjeshtra të njohura. Verifikuesit, nga ana tjetër, thonin se politikanët duhet të kontrollohen si gjithë të tjerët.
    Gjatë viteve Meta jepte vetëm informacion të kufizuar për rezultatet e programit, edhe pse verifikuesit dhe studiuesit e pavarur vazhdimisht kërkonin më shumë të dhëna. Por nga ajo që mund të shihnim, programi ishte efektiv. Hulumtimet treguan se etiketat e verifikimit të fakteve e zvogëlojnë besimin dhe shpërndarjen e informacionit të rrejshëm. Edhe në dëshminë tuaj para Kongresit, ju u mburrët për “programin për verifikimin e fakteve në industri“ të Meta-s.
    Thatë se keni në plan të filloni një program “Shënime të Komunitetit” (Community Notes) të ngjashëm me atë në X. Ne nuk besojmë se ky lloj programi do të rezultojë me një përvojë pozitive tek përdoruesit, siç tregon edhe X. Hulumtimet tregojnë se shumë “Shënime të Komunitetit” nuk shfaqen kurrë, sepse varen nga një pëlqim e gjerë politik dhe jo nga standardet dhe dëshmitë për saktësinë. Megjithatë, nuk ka asnjë arsye se pse “Shënimet e Komunitetit” nuk mund të koekzistojnë me programin për verifikimin e fakteve të palëve të treta; ato nuk e përjashtojnë njëri-tjetrin. Modeli i “Shënimeve të Komunitetit” që punon në bashkëpunim me verifikuesit profesionistë të fakteve do të kishte potencial të fortë si një model i ri për promovimin e informacionit të saktë. Nevoja për këtë është e madhe: nëse njerëzit besojnë se rrjetet sociale janë plot mashtrime dhe manipulime, ata nuk do të duan ta kalojnë kohë atje apo të bëjnë biznes në to.
    Kjo na sjell deri tek konteksti politik në Shtetet e Bashkuara. Koha e publikimit të kumtesës tuaj është pas konfirmimit të fitores zgjedhore të Donald Trump dhe si pjesë e përgjigjes më të gjerë nga industria e teknologjisë ndaj administratës së re. Vetë z Trump tha se deklarata juaj “mbase” ishte një përgjigje ndaj kërcënimeve që ai bëri ndaj jush. Disa nga gazetarët që janë pjesë e komunitetit tonë të verifikimit të fakteve janë përballur me kërcënime të ngjashme nga qeveritë në vendet ku ata punojnë, prandaj ne e kuptojmë se sa e vështirë është për një person që t’i rezistojë këtij presioni.
    Plani për anulimin e programit për verifikimin e fakteve në vitin 2025 për momentin vlen vetëm për Shtetet e Bashkuara. Por Meta ka programe të ngjashme në më shumë se 100 vende që janë shumë të ndryshme, në faza të ndryshme të demokracisë dhe zhvillimit. Disa nga këto vende janë posaçërisht të ndjeshme ndaj dezinformatave që nxisin destabilitet politik, ndërhyrje në zgjedhje, dhunë të turmave, madje edhe gjenocid. Nëse Meta vendos ta anulojë programin në mbarë botën, kjo pothuajse me siguri do të ketë si rezultat dëme të vërteta në shumë vende.
    Ky moment e thekson nevojën për më shumë financime për gazetarinë në shërbim të interesit publik. Verifikimi i fakteve është i një rëndësie qenësore për mbajtjen e një realiteti të përbashkët dhe diskutimit të bazuar në dëshmi – si në Shtetet e Bashkuara ashtu edhe globalisht. Sektori filantropik ka një mundësi për ta rritur kontributin e tij në gazetari në një moment kritik.
    Më e rëndësishmja është se ne besojmë se vendimi i Meta-s për t’i dhënë fund programit të saj për verifikimin e fakteve nga palët e treta është një hap prapa për ata që duan të shohin një internet që i jep përparësi informacionit të saktë dhe të besueshëm. Shpresojmë që në vitet në vijim do të jemi në gjendje në njëfarë mënyre ta kompensojmë këtë progres të humbur. Ne mbetemi të përgatitur për të punuar përsëri me Meta-n ose me çdo platformë tjetër teknologjike të interesuar për ta përfshirë verifikimin e fakteve si një mjet për t’u ofruar njerëzve informacionin që u nevojitet për të marrë vendime të informuara për jetën e tyre të përditshme.
    Qasja tek e vërteta e përforcon lirinë e fjalës, duke ju mundësuar komuniteteve t’i përafrojnë zgjedhjet e tyre me vlerat e tyre. Si gazetarë mbetemi të përkushtuar ndaj lirisë së shtypit, duke siguruar që kërkimi i së vërtetës të vazhdojë të jetë një themel i demokracisë.
    Me respekt,
    15min – Letoni
    AAP FactCheck – Australi
    AFP – Francë
    AkhbarMeter Media Observatory – Egjipt
    Animal Político-El Sabueso – Meksikë
    Annie Lab – Hong Kong
    Aos Fatos – Brazil
    Beam Reports – Sudan
    BOOM – Indi
    Check Your Fact – SHBA
    Chequeado –Argjentinë
    Civilnet.am – Armeni
    Colombiacheck – Kolumbi
    Congo Check – Kongo, RD e Kongos, Republika e Afrikës Qendrore
    Doğruluk Payı – Turqi
    Dubawa – Nigeri
    Ecuador Chequea – Ekuador
    Ellinika Hoaxes – Greqi
    Estadão Verifica – Brazil
    FactCheckHub – Nigeri
    Fact-Check Cyprus – Qipro
    FactCheck.org – SHBA
    FactCheckNI –Irlandë e Veriut
    Factcheck.Vlaanderen – Belgjikë
    Factchequeado – SHBA
    Factly – Indi
    FactReview – Greqi
    Factnameh – Iran
    Faktisk.no – Norvegji
    Faktograf – Kroaci
    Fakt Yoxla – Azarbajxhan
    Fatabyyano – Јоrdan
    Full Fact – Mbretëri e Bashkuar
    Greece Fact Check – Greqi
    Gwara Media – Ukrainë
    Internews Kosova KALLXO – Kosovë
    Istinomer – Serbi
    Källkritikbyrån – Suedi
    KOMPAS.com – Indonezi
    La Silla Vacía – Kolumbi
    Lead Stories – SHBA
    Les Surligneurs – Francë
    Lupa – Brazil
    Mafindo – Indonezi
    Mala Espina – Kili
    MediaWise – SHBA
    Metamorphosis – Maqedonia e Veriut
    MyGoPen – Tajvan
    Myth Detector – Gjeorgji
    Newschecker – Indi
    Newtral – Spanjë
    Observador – Portugali
    Open – Itali
    Pagella Politica / Facta news – Itali
    Polígrafo – Portugali
    PolitiFact – SHBA
    Pravda – Poloni
    PressOne.PH – Filipine
    Probe – Filipine
    Rappler – Filipine
    RMIT Lookout – Australi
    Snopes – SHBA
    Taiwan FactCheck Center – Tajvan
    Tech4Peace – Irak
    Telugu Post – Indi
    The Stage Media-Liberia– Liberi
    Tirto.id – Indonezi
    The Journal FactCheck – Irlandë
    The Logical Indian – Indi
    VERA Files – Filipine
    Verify – Siri

  • Verifikimi i fakteve është efektiv në luftimin e dezinformatave, nuk është censurë

    Lidhja e verifikimit të fakteve me censurën është e dëmshme sepse pretendime të tilla të rreme janë një nga forcat shtytëse pas ngacmimeve dhe sulmeve ndaj verifikuesve të fakteve, njoftoi EFCSN

    Rrjeti Evropian për Standarde të Verifikimit të Fakteve (EFCSN) është i zhgënjyer nga vendimi i Meta-s për t’i dhënë fund programit të tij të verifikimit të fakteve duke filluar në SHBA, ndërsa dënon fuqishëm deklaratat e themeluesit të Meta-s që lidh kontrollin e fakteve me censurën, thuhet në reagimin e tyre ndaj njoftimit të Mark Zuckerberg se po i jep fund përdorimit të verifikimit të pavarur të fakteve në platformat e tij, duke filluar nga SHBA,
    “Kjo duket më shumë si një lëvizje e motivuar politikisht e bërë në kontekstin e administratës së ardhshme të Donald Trump në Shtetet e Bashkuara sesa një vendim i bazuar në prova”, tha Clara Jimenez Cruz, presidente e EFCSN.
    Rrjeti inkurajon Bashkimin Evropian që t’i rezistojë presionit politik dhe të mos e lejojë atë të minojë përpjekjet e tij për të trajtuar përhapjen e dezinformatave në platformat kryesore online. Siç theksojnë nga atje, verifikimi i fakteve nuk është censurë dhe e njëjta jep kontekst dhe fakte për çdo qytetar në bazë të të cilave më pas merr vendimin e tij. Kontrolli i fakteve është provuar të jetë efektiv në luftimin e dezinformatave.
    “Të barazosh verifikimin e fakteve me censurën është një pretendim i rremë dhe keqdashës. Kontrolluesit e fakteve nuk “censurojnë” askënd. Anëtarët tanë hetojnë dhe publikojnë prova të pretendimeve potencialisht të rreme. Ka qenë gjithmonë vendimi i Metës se çfarë të bëjë me etiketën e kontrollit të fakteve për përmbajtjen, jo i yni”, thuhet në reagimin e FCSN-së.
    Nga atje ata kujtojnë deklaratën e Zuckerberg, i cili tha: “Verifikuesit e fakteve ishin thjesht shumë të njëanshëm politikisht dhe humbën më shumë besim sesa krijuan”.
    “Kjo është gënjeshtër. Kontrolluesit e fakteve udhëhiqen nga standardet më të larta gazetareske të raportimit të paanshëm, transparencës, integritetit dhe llogaridhënies, me organizata si EFCSN që mbështesin këto standarde nëpërmjet recensioneve të kryera në mënyrë të pavarur. Lidhja e verifikimit të fakteve me censurën është e dëmshme sepse pretendime të tilla të rreme janë një nga forcat shtytëse pas ngacmimeve dhe sulmeve ndaj kontrolluesve të fakteve. Për më tepër, këto akuza mund të përkeqësojnë një çështje tashmë të ndezur që prek kontrolluesit e fakteve në mbarë botën”, shtohet në deklaratë.
    Ndërsa disa vende evropiane shkojnë drejt zgjedhjeve në vitin 2025, platformat që tërhiqen nga luftimi i lajmeve të rreme dhe dezinformatave lejojnë dhe madje ftojnë potencialisht ndërhyrje në zgjedhje, veçanërisht nga aktorët e huaj. BE-ja në veçanti duhet të qëndrojë e vendosur në zbatimin e ligjeve të veta, edhe përballë presionit nga vendet e tjera.
    Çfarë thonë faktet (dhe Meta) për ndikimin e programit të kontrollit të fakteve
    EFCSN thekson se njoftimi i Metës e barazon sistemin e shënimit të dezinformatave të verifikuara me censurën, duke thënë se “Programi i destinuar për informacion është kthyer shumë shpesh në një mjet censurimi”.
    “Kjo është në fakt e kundërta e mënyrës se si funksionon sistemi i etiketimit. Raportimi i dezinformatave i lejon përdoruesit të marrin vendim të informuar se çfarë përmbajtje të ndajnë ose komentojnë”, thotë EFCSN.
    Në fakt, shtohet aty, vetëm vitin e kaluar përpara zgjedhjeve parlamentare të BE-së, Meta vuri në dukje efektivitetin e sistemit të tij të etiketimit, duke thënë: “Ndërmjet korrikut dhe dhjetorit 2023, për shembull, mbi 68 milionë përmbajtje të shikuara në BE në Facebook dhe Instagram kishin shenja kontrolli faktesh. Kur vendoset etiketë e kontrollit të fakteve, 95% e njerëzve nuk klikojnë për ta parë atë.”
    Meta gjithashtu e ka festuar më parë Programin e saj të verifikimit të fakteve nga papa e tretë si të suksesshëm dhe të dobishëm për përdoruesit, duke deklaruar, “Ne e dimë se ky program funksionon dhe njerëzit shohin vlerë në etiketat paralajmëruese që shfaqim në përmbajtje pasi faktet e partnerit të kontrollit të fakteve do ta vlerësojë”.
    Në njoftimin e fundit, themeluesi i Metës aludon për “shumë gabime dhe shumë censurë”; por Raporti i fundit i Transparencës i Metës nga DSA tregon se gabimet në përmbajtjen e verifikuar prekën vetëm 3.15 përqind të totalit të ankesave të degradimit në Facebook.
    Për më tepër, EFCSN thekson se modeli i Shënimeve të Komunitetit i propozuar si një alternativë ndaj Programit të Kontrollit të Fakteve nga Pala e Tretë ka gjithashtu dobësi.
    “Vërejtjet e komunitetit mund të jenë më të dobishmet për t’iu kundërvënë pretendimeve të rreme kur ato bazohen në ekspertizën e duhur dhe punën e verifikimit të fakteve. Në kontekstin e zgjedhjeve të vitit 2024 në SHBA, Poynter raportoi se Vërejtjet e komunitetit të X kishin në rastin më të mirë një efekt jashtëzakonisht margjinal në luftimin e dezinformimit zgjedhor. Nga një hetim tjetër, organizata anëtare EFCSN. Science Feedback zbuluan se shumica e përmbajtjes në X (ish Twitter) që kontrolluesit e fakteve zbuluan se ishin të rreme ose mashtruese nuk kishin shenja të dukshme se ishin moderuar”, thuhet në njoftimin e EFCSN-së.
    Rrjeti Evropian për Standardet e Kontrollit të Fakteve është një shoqatë e organizatave që kontrollojnë faktet e përkushtuara ndaj standardeve të pavarësisë, transparencës dhe cilësisë gazetareske të përcaktuara në Kodin Evropian të Standardeve për Organizatat e Pavarura të Kontrollit të Fakteve. Me mbi 50 anëtarë të konfirmuar në të gjithë Evropën, EFCSN është zëri i verifikuesve evropianë të fakteve. Fondacioni Metamorfosis është një nga themeluesit dhe një anëtar i EFCSN që përmbush plotësisht standardet e përcaktuara.

  • Komente për ndryshimet e propozuara të Ligjit për Mediat

    Kontribut i Metamorfozis, Agjencisë së Lajmeve Meta.mk, Portalb-it dhe Vërtetmatës-it në ndryshimet e propozuara të Ligjit për Mediat Për të mbajtur një diskutim konstruktiv dhe për të marrë pjesë në procesin konsultativ, e duke marrë parasysh përvojën dhe punën e Fondacionit Metamorfozis, Agjencisë së Lajmeve Meta.mk, Portalb-it dhe Vërtetmatës-it, brenda afatit të paraparë, përmes ENER-it […]
    The post Komente për ndryshimet e propozuara të Ligjit për Mediat first appeared on Metamorphosis.

  • Megafon: konferencë vjetore për aktivistët dhe organizatat e shoqërisë civile

    Megafon është një ngjarje ndërkombëtare vjetore e organizuar nga TechSoup Global si një hapësirë për diskutime dhe mësim për të stimuluar ide të reja midis aktivistëve, grupeve të veprimit dhe OJQ-ve nga Evropa Qendrore dhe Lindore, Azia Qendrore dhe Kaukazi që punojnë në fushën e ndërtimit të narrativeve pozitive dhe parandalimit të dezinformatave. Këtë vit, […]
    The post Megafon: konferencë vjetore për aktivistët dhe organizatat e shoqërisë civile first appeared on Metamorphosis.

  • Promovohet “Lista për vetë-vlerësim për hapjen e njësive të vetëqeverisjes lokale”

    Hapja e njësive të vetëqeverisjes lokale ndaj qytetarëve është çelësi i qeverisjes së mirë në nivel vendor, pasi inkurajon transparencën, llogaridhënien dhe pjesëmarrjen aktive të qytetarëve, gjë që çon në vendimmarrje më efikase dhe të përgjegjshme. Një transparencë e tillë është e një rëndësie të veçantë në luftën kundër korrupsionit, pasi mundëson mbikëqyrjen publike dhe […]
    The post Promovohet “Lista për vetë-vlerësim për hapjen e njësive të vetëqeverisjes lokale” first appeared on Metamorphosis.

  • Fituesit e çmimit vjetor “Ilija Zhupanoski”

    Për herë të parë, Fondacioni Metamorfozis ndau çmimin e tij vjetor “Ilija Zhupanoski” për përballjen me dezinformatat në edicionin e 20-të të konferencës e-Shoqëri.mk.
    Çmimin në kategorinë “Punimi më i mirë gazetaresk, përkatësisht punimi profesional i përgatitur nga organizata të shoqërisë civile dhe individë” e fitoi Instituti për Media dhe Analitikë IMA – Shkup për punimin profesional me një seri përmbajtjesh të ndërlidhura mes tyre, për që i referohen temës së njëjtë.
    Bëhet fjalë për përmbajtjet: “’Propozimi francez’: Gjuhë e urrejtjes, dezinformatat, manipulimet mediatike” (analiza mediatike), analiza “Mediat dhe fushatat me dezinformata dhe gjuha e urrejtjes kundër barazisë gjinore dhe seksuale”, “Dezinformatat ruse dhe pro-ruse në Maqedoninë e Veriut: Analiza e narrativeve propaganduese dhe studime të rasteve” dhe “Ndryshimet kushtetuese në media: dezinformatat, manipulimet mediatike, gjuha e urrejtjes” (analiza) të përpunuara në emisionin televiziv “Poligraf” për ekspozimin e dezinformatave dhe lajmeve të pasakta. Autorë të projektit dhe të skenarit janë Petrit Saraçini dhe Zharko Trajanoski.
    Të shpërblyer në kategorinë A: IMA Shkup (Petrit Saraçini dhe Zharko Trajanoski), foto: Vanço Xhambaski
    Në kategorinë “Përmbajtje edukative multimediale, e përgatitur nga të rinjtë e moshës nga 18 deri në 28 vjeç”, çmimin e fitoi gazetari Ardit Ramadani për videon e titulluar “Histeria mediatike për gjininë e Imane Helifit i ka rrënjët në Rusi, media, sërish, ranë në grackën e Rusisë”. Ky çmim ndahet për përmbajtje ku teknologjitë e informacionit dhe komunikimit janë përdorur në mënyrë kreative dhe inovative, për të arritur tek të rinjtë dhe për t’i edukuar ata për të forcuar rezistencën ndaj dezinformatave.
    I shpërblyer në kategorinë B: Ardit Ramadani, foto: Vanço Xhambaski
    Gazetarja Vesna Kollovska, e cila fitoi mirënjohje për kontribut të veçantë për serialin edukativ “Dezinformatat dhe përhapja e teorive të konspiracionit”, tha se lufta kundër teorive të konspiracionit është një nga më të vështirat.
    Mirënjohje për kontribut të veçantë – Vesna Kolevska dhe ekipi i gazetarëve, foto: Vanço Xhambaski
    Çmimi për kategorinë e parë “Punimi më i mirë gazetaresk, gjegjësisht profesional” është 3.000 euro në kundërvlerë në denarë. Çmimi për kategorinë e dytë “Përmbajtje multimediale edukative e përgatitur nga të rinjtë e moshës nga 18 deri në 28 vjeç” është 1.000 euro në kundërvlerë në denarë.
    Për ndarjen e çmimeve vendosi një komision i përbërë nga persona të shquar nga mediat dhe sfera publike: Katerina Bllazhevska, Dejan Donev, Arta Tahiri, Biljana Georgievska dhe Nazim Rashidi.
    Çmimi mban emrin e Ilija Zhupanoskit, i cili ishte aktivist shoqëror për demokracinë dhe luftëtar aktiv kundër dezinformatave dhe kundër sulmeve hibride dhe kibernetike ndaj demokracive në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar.
    “Ilija ishte bashkëpunëtori ynë, bashkëluftëtari ynë, i cili një pjesë të konsiderueshme të jetës së tij ia kushtoi kuptimit të efektit të dezinformatave dhe ndikimeve të huaja mbi proceset demokratike në Maqedoninë e Veriut. Edhe pse për fat të keq na la shumë herë, puna e tij e palodhshme la gjurmë të pashlyeshme në shoqëri, kurse përpjekjet e tij do të vazhdojnë të jetojnë në të gjithë ne, që vazhdojmë të luftojmë kundër dezinformatave në mbrojtje të së vërtetës, gjegjësisht të ndërtojmë një shoqëri, në të cilën liria e fjalës është e pacenueshme”, deklaroi Drejtoresha e programeve në Fondacionin Metamorfozis, Dançe Danillovska-Bajdevska në ceremoninë e ndarjes së çmimeve.
    Lexoni më shumë në Meta.mk

  • Organizata jofitimprurëse “Cyber” lëshon Udhëzimin e përditësuar për fjalëkalimet për të shënuar përvjetorin e dytë të “More Than A Password Day”

    Koalicioni i organizatave jofitimprurëse lëshon versionin e dytë të Udhëzuesit të përbashkët për fjalëkalimet me 132 nënshkrues në mbarë botën. 12 nëntor 2024 – Mbrojtja e identitetit dhe të dhënave tuaja në internet nuk ka qenë kurrë më kritike. “More Than A Password Day” është një lëvizje globale për të theksuar rëndësinë e autentifikimit më […]
    The post Organizata jofitimprurëse “Cyber” lëshon Udhëzimin e përditësuar për fjalëkalimet për të shënuar përvjetorin e dytë të “More Than A Password Day” first appeared on Metamorphosis.

  • Konferenca e 20-të ndërkombëtare e-Shoqëri.mk me fokus në transformimin digjital

    Më 5 nëntor në Shkup u mbajt konferenca e njëzetë me radhë ndërkombëtare e-Shoqëri.mk, e organizuar nga Fondacioni Metamorfozis, i cili shënon dy dekada të ekzistencës së tij. Konferenca e këtij viti trajtoi temën e transformimit digjital përmes disa diskutimeve në panel, ekspozitave, kuizeve dhe prezantimeve. Në kuadër të konferencës, për herë të parë u nda edhe çmimi “Ilija Zhupanoski” për përballjen me dezinformatat.
    Konferencën e hapi ambasadorja e Mbretërisë së Holandës në Republikën e Maqedonisë së Veriut, Özlem Canel, së bashku me drejtorin ekzekutiv të Fondacionit
    Metamorfozis, Bardhyl Jashari. Ambasadorja Canel, ndër të tjera, theksoi se: “kur flasim për digjitalizimin, nuk mund të mos diskutojmë për sigurinë kibernetike, ato janë dy anët e së njëjtës monedhe”.

    Nga ana tjetër, Jashari theksoi se Fondacioni Metamorfozis, “për dy dekada me aktivitetet dhe angazhimet e tij të ndryshme, është përpjekur të përdorë teknologjinë për të promovuar hapjen dhe transparencën e autoriteteve, për të luftuar gjuhën e urrejtjes në internet dhe për çështje të tjera”.
    Përveç ekspertëve nga rajoni dhe jashtë vendit, në përmbajtje u përfshinë edhe ekspertë vendas, përfaqësues të institucioneve shtetërore, por edhe të sektorit të biznesit, si dhe persona me aftësi të kufizuara dhe përfaqësues të organizatave rinore.

    Paneli “A ka dobi nga shoqëria digjitale?”

    Në diskutimin e parë në panel të titulluar “A ka dobi nga shoqëria digjitale”, folësit i paraqitën këndvështrimet e tyre nga sektori institucional, qytetar dhe ai i biznesit lidhur me përgjegjësinë dhe praktikat e tyre që i aplikojnë në krijimin e një shoqërie digjitale që është në dobi të të gjithë qytetarëve.
    Menjëherë pas përfundimit të diskutimit, të pranishmit patën mundësinë të njihen nga afër me mënyrat e aplikimit të asistentëve të IA-së nga ana e personave me aftësi të kufizuara.

    Asistentë të IA-së për personat me shikim të dëmtuar

    Pas pushimit, patëm mundësinë të ndiqnim një diskutim ndryshe që ka të bëjë me mënyrat e reja të përdorimit të mjeteve të komunikimit dhe të mediave të reja, veçanërisht tek të rinjtë. Diskutimi “Më trego memen tënde – Memifikimi i diskursit shoqëror ” preku çështjet se si mediat përshtaten me mënyrat e reja të decentralizuara të transmetimit të informacionit ku fuqia e tyre zvogëlohet, ndërsa ndikimet e padëshiruara në sfond rriten.

    Paneli “Më trego memen tënde – Memifikimi i diskursit social”

    Të rinjtë u përfshinë edhe në përmbajtjen në vazhdim, në të cilën përfaqësues të rinj nga organizatat e shoqërisë civile garuan me qytetarë të moshuar dhe më me përvojë në një kuiz për njohjen e dezinformatave. Kjo përmbajtje argëtuese tregoi se sa e vështirë është të njihen dezinformatat dhe cilat janë mënyrat për t’i zbuluar ato.

    Kuizi “Bumerët kundrejt zumerëve”

    Diskutimi i fundit në panel “Lufta me dezinformatat – Sfida politike dhe e sigurisë në Ballkanin Perëndimor” u fokusua pikërisht në dezinformatat dhe pasojat e tyre serioze mbi sigurinë e vendit. Në këtë panel morën pjesë ekspertë të cilët i ndanë përvoja e tyre për këto çështje nga rajoni dhe më gjerë.

    Paneli “Lufta me dezinformatat – Sfida politike dhe e sigurisë në Ballkanin Perëndimor

    Konferenca u mbyll me ndarjen e çmimit vjetor “Ilija Zhupanoski” për gazetarë, organizata të shoqërisë civile dhe individë që kontribuojnë në luftën kundër dezinformatave në vend, të cilin Metamorfozis e ndan për herë të parë. Çmimet u ndanë në dy kategori.

    Petrit Saraçini dhe Zharko Trajanoski

    Në kategorinë “Punimi më i mirë gazetaresk, përkatësisht punimi profesional i përgatitur nga organizata të shoqërisë civile dhe individë”, çmimi prej 3.000 euro në kundëvlerë në denarë iu nda Shoqatës së qytetarëve Instituti për Media dhe Analitikë IMA – Shkup për punimin profesional me një seri përmbajtjesh të ndërlidhura të përpunuara në emisionin televiziv “Poligraf” për ekspozimin e dezinformatave.
    Autorë të projektit dhe të skenarit janë Petrit Saraçini dhe Zharko Trajanoski.
    Nga ana tjetër, çmimin në kategorinë “Përmbajtje edukative multimediale”, e përgatitur nga të rinjtë me moshës nga 18 deri në 28 vjeç, në vlerë prej 1.000 euro e fitoi gazetari Ardit Ramadani për videon e titulluar “Histeria mediatike për gjininë e Imane Helifit i ka rrënjët në Rusi, media, sërish, ranë në grackën e Rusisë”.

    Ardit Ramadani

    Duke marrë parasysh cilësinë e temës së raportuar “Dezinformatat dhe përhapja e teorive të konspiracionit” (video edukative), Komisioni njëzëri vendosi që t’i japë mirënjohje për kontribut të veçantë gazetares Vesna Kollovska.
    Në ditën e dytë konferenca vazhdoi në Dhomën Publike, ku u mbajt një punëtori për luftën kundër dezinformatave: StopFake – praktikat më të mira. Punëtoria kishte për qëllime edukimin për njohjen dhe kundërvënien ndaj dezinformatave duke u bazuar në përvojat e shërbimit të njohur të verifikimit të fakteve StopFake.org nga Ukraina, i cili këtë vit e feston 10 vjetorin e ekzistimit të tij. E realizuar në sinergji me Iniciativën e Lajmeve të Google (Google News Initiative) për të zhvilluar aftësitë dhe për të prezantuar këshillat për edukimin e brezit të ri të gazetarëve, verifikuesve të fakteve dhe mësimdhënësve.

Нема повеќе содржини

Нема повеќе содржини